ANA SAYFA BİZE ULAŞIN BAĞLANTILAR ABOUT US
HIZLI ERİŞİM

20 Kasım 2018 Salı  

                             »Adana   »Antalya   »Aydın   »Balıkesir   »Bursa   »Çanakkale   »Denizli   »Diyarbakır   »Erzurum   »Eskişehir   »Gaziantep   »Hatay   »İstanbul   »İzmir  
                             »Kayseri   »Kahramanmaraş   »Konya   »Malatya   »Manisa   »Mersin   »Muğla   »Rize   »Samsun   »Şanlıurfa   »Tekirdağ   »Trabzon   »Van        »İL TEMSİLCİLİKLERİ  

     Başkanın Mesajı

 

     Genel Kategoriler

 

     Özlük Çalışmaları

 

     Anlaşmalı Kurumlar

 

     Konular

 
 
ASGARİ ÜCRET TARİFELERİ
ÜYELİK İŞLEMLERİ
2017 YILI KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİ LİSTESİ
YETKİ BELGESİ ALAN ÜYELERİMİZ
 

—S. S. Sorular

»GENEL

»ÜYELİK İŞLEMLERİ

 

—Bilgi Edinme

Kendi adınıza
(Bireysel / Gerçek Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

Kurumunuz adına
(Tüzel Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

 AYÇİÇEĞİ VE AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ, İTHALATI VE SORUNLARI

    Yayına Giriş Tarihi: 23.12.2014  Güncellenme Zamanı: 25.08.2015 17:12:50  Yayınlayan Birim: GENEL MERKEZ  
 

Güncellenme Zamanı: 23.12.2014 11:51:28

Ülkemizin bitkisel yağa ihtiyacı var. Türkiye, bitkisel yağ ihtiyacını ülke üretimi ile karşılayamayınca dışarıdan ithal etmek zorunda kalıyor...

 

Ayçiçeği dünyada ve Türkiye`de en önemli yağ bitkilerinden biri olup, ülkemizde çoğunlukla yağlık olarak yetiştirilmektedir. Hemen her bölgemizde yetişebilen ve tanelerinde yüksek oranda ve kaliteli yağ içeren ayçiçeği ülkemizde yağ bitkileri ekim alanında pamuktan sonra ikinci sırayı almakta ve bitkisel yağ tüketiminin yaklaşık %50`sini karşılamaktadır.

Türkiye`nin hemen her bölgesinde kuru veya sulu şartlarda yetişebilen ayçiçeğinin adaptasyon alanları oldukça geniş olmasına karşın ekim alanları yıllar boyunca 500-600 bin hektar düzeyinde seyretmektedir. 

TÜRKİYE YAĞLIK AYÇİÇEK TOHUMU EKİM ALANI, ÜRETİM VE VERİMİ

YILLAR

EKİM ALANI (Ha)

ÜRETİM

(Ton)

VERİM

(Kg/Da)

2004

480.000

800.000

167

2005

490.000

865.000

177

2006

510.000

1.010.000

198

2007

485.700

770.000

159

2008

510.000

900.387

177

2009

515.000

960.300

186

2010

551.400

1.170.000

212

2011

556.000

1.170.000

210

2012

504.616

1.200.000

238

2013

520.260

1.380.000

265

 

 

 

Ülkemizde yağlık ayçiçeği en fazla Trakya-Marmara Bölgesinde (%47,2); üretilmekte olup, bu bölgeyi %29,2 ile Orta Anadolu, %12 ile Karadeniz, %8,7 ile Akdeniz Bölgeleri izlemektedir.

 

BÖLGELERE GÖRE AYÇİÇEĞİ ÜRETİMİ (2013)

Bölgeler

Ekim Alanı

(Dekar)

Üretim

Verim

(kg/da)

Ton

Payı (%)

Trakya-Marmara

281.427

650.878

47,2

219

Orta Anadolu

113.838

403.374

29,2

263

Karadeniz

63.426

165.103

12,0

208

Akdeniz

42.676

119.825

8,7

213

Doğu-Güneydoğu

11.367

24.953

1,8

214

Ege

7.526

15.867

1,1

232

TOPLAM

520.260

1.380.000

100,0

 

 

 

 

İller

Ekim Alanı

Üretim

Hektar

Payı (%)

Ton

Payı (%)

Konya

67.170

12,9

262.930

19,1

Tekirdağ

92.547

17,8

211.671

15,3

Edirne

77.539

14,9

175.857

12,7

Kırklareli

59.319

11,4

146.682

10,6

Adana

34.509

6,6

100.677

7,3

Aksaray

15.040

2,9

53.381

3,9

Tokat

17.769

3,4

47.096

3,4

Çorum

20.447

3,9

46.974

3,4

Eskişehir

10.702

2,1

37.684

2,7

Amasya

12.045

2,3

35.446

2,6

GENEL TOPLAM

520.260

 

1.380.000

 

 

Ayçiçeği tohumunda içerdiği yüksek orandaki (%22-50) yağ miktarı nedeniyle bitkisel ham yağ üretimi bakımından önemli bir yağ bitkisidir. Dünya bitkisel ham yağ üretiminin %11`i ayçiçeğinden karşılanmaktadır. Türkiye`de ise bitkisel ham yağ üretiminin %47`si ayçiçeğinden karşılanmaktadır.

Dünyada ayçiçeği yağını en çok kullanan ülkelerden biride Türkiye`dir. Türkiye`de ayçiçeği yağı tüketimi yıllık yaklaşık olarak 650 bin tondur. Ancak yerli üretimden elde edilen ayçiçeği yağı yıllık yaklaşık olarak 400-450 bin ton olmaktadır. Ortaya çıkan bu açık ithalatla karşılanmaktadır. Bu nedenle ayçiçeği, ülkemizin önemli ithal kalemlerinden biri olup, Türkiye, Avrupa Birliği`nden sonra en büyük ithalatçı ülke konumundadır.

Ülkemizin yıllar itibariyle ayçiçeği yağı üretimi aşağıdaki tabloda görülmektedir. Son on yılın ortalaması 500 bin ton dolayında olup, tohum üretimindeki artışa paralel olarak yağ üretimimiz de son yıllarda oldukça artış göstermiş ve 700 bin ton seviyelerinde gerçekleşmiştir.

TÜRKİYE AYÇİÇEĞİ YAĞI ÜRETİMİ

YILLAR

ÜRETİM (Ton)

2002/03

350.000

2003/04

312.000

2004/05

320.000

2005/06

465.000

2006/07

495.000

2007/08

460.000

2008/09

490.000

2009/10

596.000

2010/11

680.000

2011/12

707.000

2012/13

683.000

    2013/14(*)

791.000

 

TÜRKİYE`DE AYÇİÇEĞİ TİCARETİ

Türkiye`de gerek hızlı nüfus artışı ve gerekse kişi başına artan tüketim sonucu bitkisel yağ tüketiminde sürekli artış gözlenmektedir. Ancak artan nüfus ve buna bağlı olarak kişi başına tüketimin artması sebebiyle yağ üretimi tüketimi karşılayamamakta, giderek artan yağ açığı ithalat yoluyla giderilmektedir.  

Yağ bitkileri üretimiyle ilgili istikrarlı bir planlamanın olmaması, mevcut üretim potansiyelinden yeterince yararlanılmamasına, bitkisel yağ açığının artmasına ve sanayinin dışarıya bağımlılığının artmasına yol açmaktadır.

Türkiye`nin yağlık ayçiçeği tohumu ve ayçiçeği yağı ithalat ve ihracat miktar ve değerleri aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tabloda görüldüğü gibi, Türkiye`nin yıllar itibariyle ayçiçeği tohumu ithalat ve ihracatı düzenli bir seyir izlememiş, artış ve azalışlar göstermiştir.

Son on yıllık ayçiçeği yağı ithalat ve ihracatına bakıldığında, tohumda olduğu gibi yağda da istikrarlı bir seyir görülmemektedir.

Son 10 yıl ortalamasında Türkiye`nin bitkisel yağ ihtiyacının yaklaşık %70`inin ithal tohum ve ithal ham yağdan karşılanmıştır. Ayçiçeği tohumu ithalatına ilave olarak işlenmiş ve ham ayçiçeği yağı ithalatı da yapılmaktadır. Ülkemizdeki yağlı tohum ve margarin işleme kapasitesinin %50 dolayında kullanıldığı dikkate alındığında, ithalatın tohum olarak yapılması, önemli bir kazanç sağlayacaktır.  

 

TÜRKİYE`NİN YAĞLIK AYÇİÇEĞİ TOHUMU İTHALAT VE İHRACATI

 

YILLAR

İTHALAT

İHRACAT

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

2001

182.691

41.524

846

991

2002

128.934

39.869

907

776

2003

540.852

153.335

4.269

8.406

2004

481.703

157.376

4.489

10.500

2005

491.325

161.759

8.128

16.914

2006

372.408

116.520

10.194

22.778

2007

596.147

260.166

10.052

26.598

2008

455.995

365.145

7.826

30.277

2009

468.277

240.620

16.195

35.054

2010

645.607

348.113

21.643

58.912

2011

905.686

589.577

32.402

81.161

2012

754.162

443.958

56.268

114.321

2013

710.657

474.001

34.700

103.301

 

 

TÜRKİYE`NİN AYÇİÇEĞİ YAĞI İTHALAT VE İHRACATI

 

YILLAR

İTHALAT

İHRACAT

Miktar (ton)

Değer (bin $)

Miktar (ton)

Değer (bin $)

2001

133.473

62.781

24.400

14.048

2002

92.442

51.732

23.537

19.521

2003

92.548

54.047

28.428

22.471

2004

78.303

50.604

17.869

15.715

2005

203.519

134.930

23.120

21.495

2006

236.605

159.149

98.942

85.297

2007

163.115

138.039

31.906

36.002

2008

411.660

647.095

98.714

164.582

2009

323.596

468.305

101.432

110.618

2010

223.998

271.020

75.886

100.509

2011

469.858

629.068

204.872

338.658

2012

742.877

987.295

271.257

416.884

2013

625.849

908.122

346.255

496.198

 

 

 

                                Türkiye`nin Yağlık Ayçiçeği Tohumu ve Ayçiçeği Yağı İthalatı

Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatının yaklaşık yarısını Bulgaristan`dan, diğer bölümün büyük bir kısmını ise Ukrayna, Romanya, Rusya ve Moldova`dan, ayçiçeği yağı ithalatının yaklaşık yarısını Ukrayna`dan, diğer bölümün büyük bir kısmını ise Rusya, Arjantin, Romanya ve Bulgaristan`dan yapmaktadır. Tohum ithalatında Bulgaristan, ham yağ ithalatında ise Ukrayna yaklaşık %50 pay almaktadır.

ALIM FİYATLARI

Yağlık ayçiçeği 1969 yılından itibaren uzunca bir süre destekleme alımları kapsamında tutulmuş; ancak 1994 yılında uygulanan Ekonomik İstikrar Programı çerçevesinde destekleme kapsamından çıkarılmıştır. Gerek birliklerin gerekse de alım yapan kuruluşun dünya fiyatından ürün almasını sağlamak, hem de üreticinin mağduriyetini gidermek amacıyla 1999 yılı ürünü yağlık ayçiçeğinde uygulanmaya başlanan prim sistemi halen devam etmektedir.

Tarım satış kooperatifleri birliklerinin yağlık ayçiçeği tohumu alım fiyatları aşağıdaki tabloda görülmektedir.

Yağlık ayçiçeği tohumu alımı gerçekleştiren iki tarım satış kooperatifleri birliğinin 2002-2014 yıllarını kapsayan dönemde alım fiyatlarındaki artışın %165 olduğu görülmektedir. Ancak söz konusu dönemde kimyasal gübre fiyatları cinsine göre %240-%320 düzeyinde artmış; karma yem ve mazot fiyatlarındaki artış ise %300`ü bulmuştur.

YAĞLIK AYÇİÇEK TOHUMU ALIM FİYATLARI (TL/Kg)

Yıllar

Trakyabirlik

Alım Fiyatı

Fiyat İndeksi

(2002 = 100)

Karadenizbirlik

Alım Fiyatı

Fiyat İndeksi

(2002 = 100)

2002

0,460

100

0,460

100

2003

0,485

105

0,485

105

2004

0,515

112

0,515

112

2005

0,505

110

0,505

110

2006

0,525

114

0,525

114

2007

0,825

179

0,800

174

2008

0,830

180

0,900

196

2009

0,750

163

0,700

152

2010

0,920

200

0,910

198

2011

1,185

258

1,160

252

2012

1,500

326

1,500

326

2013

1,170

254

1,100

239

  2014*

1,220

265

1,220

265

(*) Avans fiyatı

Kaynak: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Trakyabirlik, Karadenizbirlik

 

Tarım birlikleri arasında en fazla alım yapan Trakyabirlik ve Karadenizbirlik`in yıllar itibariyle alım miktarları ve bunların bedelleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

BİRLİKLERİN AYÇİÇEK TOHUMU ALIM MİKTARLARI

Yıllar

Türkiye

Üretimi

(Ton)

Ürün Alım Miktarı (Ton)

Birliklerin Toplam Alım Payı (%)

Trakya

Birlik

Karadeniz

Birlik

Toplam

2004

800.000

426.398

41.656

468.054

58,5

2005

865.000

476.947

46.843

523.790

60,6

2006

1.010.000

441.088

46.997

488.085

48,3

2007

770.000

150.163

21.687

171.850

22,3

2008

900.387

312.436

50.394

362.830

40,3

2009

960.300

340.495

36.154

376.649

39,2

2010

1.170.000

321.928

28.054

349.982

29,9

2011

1.170.000

232.399

37.222

269.621

23,0

2012

1.200.000

205.896

36.591

242.487

20,2

2013

1.380.000

297.123

55.244

352.367

25,5

Kaynak: Gümrük ve Ticaret Bakanlığı

 

Ülkemizde ayçiçeği tohumu alımını gerçekleştiren tarım satış kooperatifleri birliklerinden olan Trakyabirlik 2013 yılı için 297.123 ton alım gerçekleştirirken, Karadenizbirlik aynı yıl için 55.244 ton alım gerçekleştirmiştir.

Tablodaki bilgiler değerlendirildiğinde Birliklerin son 10 yıllık alım ortalamalarının ülke rekoltesinin %35`ine tekabül ettiği, ancak 2012 yılında Türkiye ayçiçeği üretimi içindeki alım payının %20`ye düştüğü görülmektedir.

   

KAYNAKLAR

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (2014) Dış Ticaret Rakamları

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (2014) 2013 Yılı Ayçiçeği Raporu

TÜİK (2014) Bitkisel Üretim Veri Tabanı

TÜİK (2014) Dış Ticaret İstatistikleri Veri Tabanı

 

—Dosyalar

(39 KB) (23.12.2014 11:44:25)

(28 KB) (23.12.2014 11:44:34)

(37 KB) (23.12.2014 11:44:42)

PDF uzantılı Makale dosyalarını veya diğer Ek Dosyaları okuyabilmeniz için
Acrobat® Reader®'ın bilgisayarınızda yüklü olması gerekmektedir.
Acrobat® Reader® yüklemek için

Okunma Sayısı: 31420

Tüm Raporlar »

Google Windows Live Yahoo! MyWeb Del.icio.us Technorati Digg Facebook Twitter Sık Kullanılanlar e-Posta Gönder RSS Haber Kaynağı

ADANA ·  ANTALYA ·  AYDIN ·  BALIKESİR ·  BURSA ·  ÇANAKKALE ·  DENİZLİ ·  DİYARBAKIR ·  ERZURUM ·  ESKİŞEHİR ·  GAZİANTEP ·  HATAY ·  İSTANBUL ·  İZMİR
KAYSERİ ·  KAHRAMANMARAŞ ·  KONYA ·  MANİSA ·  MERSİN ·  MUĞLA ·  RİZE ·  SAMSUN ·  ŞANLIURFA ·  TEKİRDAĞ ·  TRABZON ·  VAN

COPYRIGHT © 2004-2018 TMMOB ZİRAAT MÜHENDİSLERİ ODASI
KARANFİL SK. 28/18 06640 KIZILAY / ANKARA
TEL: 444 1 966   FAKS: (+90) 312 418 51 98   e-POSTA: zmo@zmo.org.tr

Oda aidatlarınızı kredi kartınızla güvenli bir ortamda ödeyebilirsiniz.
ÜYE HAKLARI VE GÜVENLİ AİDAT ÖDEME 
 

Key İnternet Hizmetleri Ltd. Şti.