ANA SAYFA BİZE ULAŞIN BAĞLANTILAR ABOUT US
HIZLI ERİŞİM

26 Nisan 2017 Çarşamba  

                             »Adana   »Antalya   »Aydın   »Balıkesir   »Bursa   »Çanakkale   »Denizli   »Diyarbakır   »Erzurum   »Eskişehir   »Gaziantep   »Hatay   »İstanbul   »İzmir  
                             »Kayseri   »Kahramanmaraş   »Konya   »Malatya   »Manisa   »Mersin   »Muğla   »Rize   »Samsun   »Şanlıurfa   »Tekirdağ   »Trabzon   »Van        »İL TEMSİLCİLİKLERİ  

     Başkanın Mesajı

 

     Genel Kategoriler

 

     Özlük Çalışmaları

 

     Anlaşmalı Kurumlar

 

     Konular

 
 
ASGARİ ÜCRET TARİFELERİ
ÜYELİK İŞLEMLERİ
2017 YILI KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİ LİSTESİ
YETKİ BELGESİ ALAN ÜYELERİMİZ
 

—S. S. Sorular

»GENEL

»ÜYELİK İŞLEMLERİ

 

—Bilgi Edinme

Kendi adınıza
(Bireysel / Gerçek Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

Kurumunuz adına
(Tüzel Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

 İLK DÖRT AYIN ARDINDAN RUSYA KRİZİNİN TARIMSAL İHRACATIMIZA OLAN ETKİSİ

    Yayına Giriş Tarihi: 15.04.2016  Güncellenme Zamanı: 14.10.2016 17:31:04  Yayınlayan Birim: GENEL MERKEZ  
 

Güncellenme Zamanı: 15.04.2016 15:10:47

 İLK DÖRT AYIN ARDINDAN 

RUSYA KRİZİNİN TARIMSAL İHRACATIMIZA OLAN ETKİSİ[1] 

24 Kasım tarihinde Rus uçağının düşürülmesi ile başlayan siyasi kriz, bozulan ikili ilişkilerle birlikte ekonomik krizi de beraberinde getirdi. Ekonomik krizden en fazla etkilenecek sektörlerin tarım ve turizm sektörü olması bekleniyor. Son yıllarda ticari ilişkilerimizin önemli gelişme gösterdiği Rusya`nın yaşadığı ekonomik sorunların 2015 yılındaki ihracatımıza olan etkileri giderilememişken, siyasi kriz sonrası Türkiye`den yapılacak ihracata yönelik aldığı kararların çok daha önemli etkiler yaratacağı açıktır. 

Rusya`nın tarım ürünleri ihracatımıza yönelik aldığı kararların üzerinden henüz dört aylık bir süre geçmesi nedeniyle etkisi henüz tam olarak ortaya çıkmamış olmakla birlikte, bu süre zarfındaki verilerin, geçmişteki aynı zaman dilimi ile karşılaştırılması, bu konuda önemli bir gösterge olacaktır. 

1.Rusya`nın İhracatımız İçindeki Yeri

Rusya`nın toplam ihracatımız içinde % 5 civarında olan payı 2014 yılında % 4`e, 2015 yılında ise % 2,75`e düşmüştür. Sektörler itibarı ile bir değerlendirme yapıldığında, tarımsal ihracatımız içindeki payının, genel ihracatımız içindeki payından daha yüksek olduğu görülmektedir. 

Çizelge-1`in incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, Rusya`nın tarımsal ihracatımız içindeki payı  % 7`ler civarındadır. 2014 ve 2015 yılında ihracatımızda diğer sektörlerdeki düşüşe göre, tarımsal ürün ihracatımızdaki düşüş daha az olmuştur. 

Tarımsal ihracatımız bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisinin (TİM) veri setinde yer alan dokuz alt sektör bazında ele alınmıştır. Bu alt sektörler;

1- Fındık ve Mamulleri,

2- Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri,

3- Kuru Meyve ve Mamulleri,

4- Meyve Sebze Mamulleri,

5- Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller,

6- Süs Bitkileri,

7- Tütün ve Mamulleri,

8- Yaş Meyve ve Sebze,

9- Zeytin ve Zeytinyağı, olarak değerlendirilecektir. 

Rusya`ya yapılan ihracatta, sayılan alt sektörler içinde en önemli pay yaş meyve ve sebze alt sektörüne aittir. Yaş meyve ve sebzenin, tarımsal ihracatımız içinde % 35-40`ler düzeyinde olan payı, Rusya`ya yapılan tarımsal ihracatta % 70`den fazladır. Bu nedenle krizden en çok etkilenecek tarımsal alt sektör olacaktır. Bu etkilenme yaş meyve ve sebzenin muhafazası ve kısa sürede tüketime sunulmasının gerekmesi nedeni ile daha da fazla artacaktır. Diğer tarımsal alt sektörlere bakıldığında, süs bitkileri dışındakilerin muhafaza süresinin daha uzun olması, satılamasalar dahi, belli bir süre stok olarak tutulma imkânlarının olması, yeni arayışlar için bir süre imkânı yaratmaktadır. 

Çizelge- 1 Rusya`nın İhracatımız İçindeki Payı

(1000 ABD Doları)

2011

2012

2013

2014

2015

TARIM

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Fındık ve Mamulleri

1.762.755

44.821

2,54

1.805.461

41.827

2,32

1.769.625

47.543

2,69

2.320.965

52.451

2,26

2.833.701,02

40.543,20

1,43

Hububat, Bakliyat, Yağlı Toh. ve Mam.

5.459.028

71.688

1,31

5.887.660

80.833

1,37

6.584.642

107.046

1,63

6.719.140

104.285

1,55

6.131.853,81

59.302,12

0,97

Kuru Mey. ve Mam.

1.372.595

55.760

4,06

1.367.594

50.462

3,69

1.438.254

52.003

3,62

1.460.876

38.731

2,65

1.346.491,14

32.216,95

2,39

Meyve Sebze Mamulleri

1.204.755

12.856

1,07

1.262.119

11.126

0,88

1.329.992

13.232

0,99

1.417.226

12.627

0,89

1.320.108,50

6.270,96

0,48

Su Ü. ve Hay.Mam.

1.421.426

22.932

1,61

1.664.277

21.848

1,31

1.988.154

35.492

1,79

2.277.467

80.953

3,55

1.814.906,64

56.943,37

3,14

Süs Bitkileri

76.322

3.219

4,22

73.177

2.609

3,57

76.982

2.885

3,75

83.046

4.814

5,80

77.665,93

3.677,62

4,74

Tütün ve Mamulleri

677.121

27.655

4,08

845.711

28.090

3,32

906.087

31.849

3,52

1.075.658

35.297

3,28

918.357,18

34.358,19

3,74

Yaş Meyve ve Sebze

2.339.289

838.955

35,86

2.184.807

795.587

36,41

2.350.965

876.166

37,27

2.396.517

940.018

39,22

2.088.540,25

877.648,78

42,02

Zeytin ve Zeytinyağı

181.212

1.970

1,09

201.552

2.011

1,00

439.568

3.624

0,82

228.283

2.165

0,95

189.490,95

938,81

0,50

TARIMSAL İHR. TOPLAM

14.494.504

1.079.856

7,45

15.292.358

1.034.393

6,76

16.884.269

1.169.840

6,93

17.979.178

1.271.341

7,07

16.721.115

1.111.899,99

6,65

DİĞER İHR. TOPLAM

118.806.989

4.888.749

4,11

122.417.571

5.713.838

4,67

128.509.905

5.963.460

4,64

133.313.484

4.786.607

3,59

116.943.411,46

2.567.839,25

2,20

İHRACAT TOPLAM

133.301.493

5.968.604

4,48

137.709.929

6.748.231

4,90

145.394.174

7.133.300

4,91

151.292.662

6.057.948

4,00

133.664.526,88

3.679.739,24

2,75

Kaynak; Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 

Rusya`ya yapılan tarımsal ihracatımız, toplam tarımsal ihracatımız içindeki payı 2015 yılında % 6,65 olmuştur. Aynı yıl yaş meyve ve sebze ihracatımızın % 42`si Rusya`ya yapılmıştır. Bu oran son beş yıldaki en yüksek oran olarak dikkat çekmektedir. Rusya`ya ihracat yapılan diğer tarımsal alt sektörlerin payları ise, yaş meyve ve sebze ihracatımıza göre oldukça düşük seviyelerdedir. 2015 yılında en yüksek olanlar % 4,74 ile süs bitkileri ve % 3,74 ile tütün ve mamulleri olmuştur.

2015 yılında Rusya`ya yapılan tarımsal ihracatın, % 79`unu yaş meyve ve sebze ürünleri oluşturmuştur. 

2. Rusya`ya Yapılan Tarımsal İhracat

Rusya`ya yaptığımız tarımsal ihracatta yaş sebze ve meyve % 70`leri aşan bir paya sahiptir.  Bu nedenle diğer alt gruplar göz ardı edilerek, tarımsal ihracata ilişkin değerlendirmede yaş sebze ve meyve ihracatı esas alınacaktır. 

Yaş meyve ve sebzedeki durumunun daha iyi anlaşılması için ürün ve ürün grupları bazında bir değerlendirme yararlı olacaktır. Çizelge-2`de, son iki yılda Rusya`ya yapılan yaş meyve ve sebze ihracatına ilişkin miktar ve değer bazında ürün gruplarına ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-2 Rusya`ya Yapılan Yaş Meyve Sebze İhracatı

 

2014

2015

Ürün Grubu

Miktar (kg)

Değer ($)

Genel %

Miktar (Kg)

Değer ($)

Genel %

NARENCİYE

521.480.506,17

309.279.798,35

39,27

527.629.175,00

295.559.893,44

33,69

YAŞ MEYVE

280.018.209,00

246.598.242,19

26,29

292.967.126,00

248.628.345,43

28,34

YAŞ SEBZE

533.401.290,80

382.277.484,89

40,75

465.993.738,15

333.107.573,76

37,97

TOPLAM

1.334.900.005,97

938.155.525,43

100,00

1.286.590.039,15

877.295.812,63

100,00

Kaynak; Yaş Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği 

Yaş meyve ve sebze ürün grubu yaş meyve, yaş sebze ve narenciyeden oluşmaktadır. Son iki yılda Rusya`ya yapılan yaş meyve ve sebze ihracatında değer olarak, yaş sebzenin payı % 40`lar düzeyindedir. Yaş sebzeyi yaklaşık % 35`lik pay ile narenciye izlemektedir. 

Yaş meyve ve sebze içinde yer alan ürün grupları, Rusya`ya yapılan ihracata göre ürünler bazında ele alındığında, hangi ürünlerin daha önemli olduğu ve krizden etkileneceğine yönelik yapılacak değerlendirmeye katkı sağlayacaktır. 

2.1 Narenciye Grubu Ürünlerin İhracatı

Narenciye grubu içinde mandarin, limon, portakal ve greyfurt olmak üzere, dört önemli ürün yer almaktadır. Çizelge-3`de son iki yılda Rusya`ya yapılan narenciye ihracatına ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-3 Rusya`ya Yapılan Narenciye İhracatı

 

2014

2015

NARENCİYE

Miktar (Ton)

Değer ($)1

Değer (%)

(1)/(2)

Miktar (Kg)

Değer ($)1

Değer (%)

 (1)/(2)

 MANDARİN

288.880.078,67

165.188.963,25

53,41

264.618.990,00

145.467.680,78

49,22

 LİMON

114.471.791,50

78.281.433,89

25,31

118.887.150,00

73.991.420,15

25,03

 PORTAKAL

78.523.868,00

43.772.179,19

14,15

103.086.733,00

54.640.663,12

18,49

GREYFURT

39.604.768,00

22.037.222,02

7,13

41.036.302,00

21.460.129,39

7,26

TOPLAM2

521.480.506,17

309.279.798,35

32,89*

527.629.175,00

295.559.893,44

35,11*

* Rusya`ya yapılan Narenciye ihracatının, toplam Narenciye ihracatına olan oranı

Kaynak; Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği 

2014 yılında ihraç edilen narenciye ürünlerinin değer olarak yaklaşık % 33`ü, 2015 yılında ise % 35`i Rusya`ya ihraç edilmiştir. Rusya`ya ihraç edilen narenciye içinde, değer olarak mandarinin yaklaşık % 50, limon ise % 25`lik bir paya sahiptir. 

2.2 Yaş Meyve Grubu Ürünlerin İhracatı

Yaş meyve grubu içinde Rusya`ya yapılan ihracatta değer olarak en önemli ürünler üzüm, nar, şeftalidir. Çizelge-4`de son iki yılda Rusya`ya yapılan yaş meyve ihracatına ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-4 Rusya`ya Yapılan Yaş Meyve İhracatı 

YAŞ MEYVE

2014

2015

Miktar (Ton)

Değer ($)1

Değer (%)

Miktar (Kg)

Değer ($)1

Değer (%)

(1)/(2)%

(1)/(2)%

 ÜZÜM

162.376.221,00

128.957.402,17

52,29

120.273.485,50

97.470.179,62

39,2

 NAR

46.186.877,00

41.497.006,96

16,83

48.560.568,00

35.631.975,84

14,33

 ŞEFTALİ

19.416.812,00

21.250.563,99

8,62

26.413.556,50

26.761.893,93

10,76

 KAYISI

14.915.223,00

12.698.796,28

5,15

28.999.572,00

22.106.304,94

8,89

KİRAZ

10.359.352,00

12.972.590,00

5,26

20.218.867,00

21.451.807,00

8,63

 ÇİLEK

10.200.094,00

13.171.873,54

5,34

13.399.251,00

17.406.497,40

7,00

ELMA

1.610.154,00

1.469.270,21

0,60

13.320.933,00

13.095.382,08

5,27

DİĞER

14.953.476,00

14.580.739,04

5,91

21.780.893,00

14.704.304,62

5,91

TOPLAM2

280.018.209,00

246.598.242,19

36,28*

292.967.126,00

248.628.345,43

40,62*

* Rusya`ya yapılan yaş meyve ihracatının, toplam yaş meyve ihracatına olan oranı

Kaynak; Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği

 

2014 yılında ihraç edilen yaş meyvenin değer olarak yaklaşık % 37`si, 2015 yılında ise % 41`i Rusya`ya ihraç edilmiştir. Rusya`ya ihraç edilen yaş meyve içinde değer olarak; üzüm 2014 yılında % 52, nar % 17, şeftali % 9 paya sahip olmuştur. 2015 yılında ise aynı oranlar üzümde % 39, narda % 14, şeftali de ise % 11 olarak gerçekleşmiştir. 

2.3 Yaş Sebze Grubu Ürünlerin İhracatı

Rusya`ya yapılan ihracatta,  yaş sebze grubu içinde yer alan en önemli ürün, domatestir.  Diğer yaş sebzelerin payı, çok daha düşük seviyededir. Çizelge-5`de son iki yılda Rusya`ya yapılan yaş sebze ihracatına ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-5 Rusya`ya Yapılan Yaş Sebze İhracatı

 

2014

2015

YAŞ SEBZE

Miktar (Ton)

Değer ($)1

Değer (%)

(1)/(2)%

Miktar (Kg)

Değer ($)1

Değer (%)

(1)/(2)%

DOMATES

354.423.673,00

277.379.317,90

72,56

338.852.872,86

259.721.270,09

77,97

HIYAR

63.620.981,00

50.860.170,91

13,30

33.690.232,00

26.463.260,46

7,94

SOĞAN

67.093.858,00

18.968.707,56

4,96

37.976.198,00

11.970.032,28

3,59

KABAK

25.126.836,60

15.352.289,90

4,02

29.232.462,10

15.298.825,06

4,59

BİBER

11.600.903,20

9.311.441,69

2,44

16.412.239,00

11.093.645,05

3,33

DİĞER

11.535.039,00

10.405.556,93

2,72

9.829.734,19

8.560.540,82

2,57

TOPLAM2

533.401.290,80

382.277.484,89

53,00*

465.993.738,15

333.107.573,76

70,65*

* Rusya`ya yapılan yaş sebze ihracatının, toplam yaş sebze ihracatına olan oranı

Kaynak; Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği

 

2014 yılında ihraç edilen yaş sebzenin değer olarak % 53`ü, 2015 yılında ise % 71`i Rusya`ya ihraç edilmiştir. Rusya`ya ihraç edilen yaş sebzenin değer olarak % 70`den fazlasını domates oluşturmaktadır.  Hıyarın 2014 yılında % 13 olan payı, 2015 yılında % 8`e, soğanın ise 2014 yılında % 5 olan payı % 4`e düşmüştür.

3. Kriz Sonrası Dört Aylık Dönemin Değerlendirilmesi

Uçak düşürülmesi sonrası tırmanan gerginlik ve Türkiye`den gelen tarımsal ürünlere yönelik yasaklamanın üzerinden henüz dört aylık bir süre geçmiş bulunmaktadır. Bu süre içindeki tarımsal ihracatımıza yönelik sağlıklı bir değerlendirme, aynı dönemlerde (Aralık-Ocak-Şubat-Mart) geçmiş yıllarda yapılan ihracat bilgileri ile anlam kazanacaktır.  

Çizelge-6`da son beş yıllık dönemdeki, Aralık-Ocak-Şubat-Mart aylarında yapılan ihracat bilgileri yer almaktadır. 

Çizelge-6 Aralık-Ocak-Şubat-Mart Aylarında Rusya`ya Yapılan İhracat (Bin $)

 

2011-2012

2012-2013

2013-2014

2014-2015

2015-2016

 Fındık ve Mamulleri

11.653

18.558

11.450

17.310,59

4.485,31

 Hub., Bakliyat, Yağlı T. ve Mamulleri

31.603

48.549

55.476

29.206,80

14.190,24

 Kuru Meyve ve Mamulleri 

22.154

19.892

17.363

8.384,04

5.381,88

 Meyve Sebze Mamulleri

3.143

3.957

4.492

2.115,21

918,52

 Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller

6.230

9.001

17.637

17.601,92

7.325,80

 Süs Bitkileri ve Mamulleri

1.362

1.133

1.448

2.643,24

4,46

 Tütün

11.145

9.807

4.562

10.756,57

8.834,04

 Yaş Meyve ve Sebze 

297.281

339.803

329.911

360.305,11

55.722,22

 Zeytin ve Zeytinyağı

734

870

1.044

504,43

19,36

 Toplam

385.303

451.570

443.383

448.828

96.881,83

Kaynak; Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 

Son beş yıla ilişkin ihracat rakamlarından, Aralık-Ocak-Şubat-Mart aylarını kapsayan dönemde tarımsal ürün ihracatımızda, son dönem hariç genel olarak bir artış olduğu görülmektedir. Ancak 2015-2016 döneminde Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller alt sektörü hariç, diğer alt sektörlere ait ihracatta bir azalış söz konusudur. Değerlendirmeyi rakam karmaşasından kurtarmak için, 2011-2012 yılında her alt sektördeki ihracat miktarını baz alarak bir hesaplama yapıldığında, daha anlaşılır bir tablo karşımıza çıkmaktadır. 

Çizelge-7 Aralık-Ocak-Şubat Aylarında Rusya`ya Yapılan İhracat (2011-2012 Baz)

2011-2012=100 Baz

2011-2012

2012-2013

2013-2014

2014-2015

2015-2016

 Fındık ve Mamulleri

100

159

98

149

38

 Hub., Bakliyat, Yağlı T. ve Mamulleri

100

154

176

92

45

 Kuru Meyve ve Mamulleri 

100

90

78

38

24

 Meyve Sebze Mamulleri

100

126

143

67

29

 Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller

100

144

283

283

118

 Süs Bitkileri ve Mamulleri

100

83

106

194

0

 Tütün

100

88

41

97

79

 Yaş Meyve ve Sebze 

100

114

111

121

19

 Zeytin ve Zeytinyağı

100

119

142

69

3

 Toplam

100

117

115

116

25

Kaynak; Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 

2011-2012 yılı Aralık-Mart aylarını kapsayan dört aylık dönem baz alındığında, izleyen üç yılın aynı dönemindeki tarımsal ihracat değeri, baz yılının üzerinde olmuştur. Ancak 2015-2016 yılının aynı döneminde baz yılına göre ¼ oranında azaldığı görülmektedir. Bu azalma tarımsal ürün ihracatımız da izleyen aylarda ortaya çıkacak sorunu açıkça göstermektedir. Çok çarpıcı bir örnek olarak, 2014-2015 döneminde 2,643 milyon dolar olan Süs Bitkileri ve Mamulleri ihracatı, 2015-2016 döneminde neredeyse bitme noktasına gelmiş, 4,46 bin dolar seviyesine düşmüştür. 

Baz yılın üzerinde olan tek sektör, Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller alt sektörüdür. Ancak bu sektörün önceki iki yılda 283 olan seviyesinin, son dönemde 118 olması ve Rusya`nın herhangi bir kısıtlama getirmediği alt sektör olduğu göz önüne alındığında, önümüzdeki aylarda sorunun boyutlarının daha da artacağını söylemek mümkündür. 

Dört aylık dönemdeki veriler, krizin etkisinin her geçen ay daha da arttığını göstermektedir. Ek-1`de yer alan tarımsal alt sektör verileri incelenecek olunursa, özellikle Şubat ve Mart aylarında Rusya`ya yapılan ihracatın, Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller ile Tütün mamullerinin Mart 2016 ayı istisna olmak üzere, 2016 yılında önceki beş yılın Şubat ve Mart aylarına göre azalmış olduğu açıkça görülmektedir.

4. Üretim/İhracat İlişkisi Açısından Değerlendirme

Rusya`ya olan tarımsal ihracatımızda yaşanacak sorunun, üretim ve ürün boyutu dikkate alınarak değerlendirilmesi, etkilenme düzeyinin sağlıklı olarak anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Bu amaçla Rusya`ya yapılan tarımsal ihracatın en önemli kısmını oluşturan yaş sebze ve meyve ihracatı kapsamındaki önemli ürünler dikkate alınarak, bu ürünlerin yıllık ihracatı üzerinden bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. 

4.1. Narenciye Grubu Ürünleri

Rusya narenciyede en önemli ihracat kapımızdır. Narenciye grubu içinde limon, greyfurt, mandarin ve portakal yer almaktadır.

4.1.1. Limon

Limon üretimimiz 700 bin tonun üzerindedir. Üretimimizin yaklaşık % 60`ı ihraç edilmektedir. Rusya`ya yapılan limon ihracatı, üretimimizin % 15`i düzeyindedir. Rusya`nın toplam limon ihracatımız içindeki payı ise % 25 düzeyindedir. 

Çizelge-8 Limon Üretim ve ihracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

790.211

128.662

93.184.521

487.035

354.334.557

26,42

26,30

16,28

61,63

2012

710.211

100.022

74.664.174

367.336

266.565.261

27,23

28,01

14,08

51,72

2013

726.283

111.404

83.617.666

409.631

299.299.619

27,20

27,94

15,34

56,40

2014

725.230

113.901

78.330.771

408.455

282.908.042

27,89

27,69

15,71

56,32

2015

750.550

117.400

73.224.799

471.390

293.925.953

24,91

24,91

15,64

62,81

Kaynak; TUİK

Limon ihracatımız, üretimin yarısından çoğunun ihraç edilmesi nedeni ile büyük önem taşımaktadır. Rusya en çok limon ihraç ettiğimiz ülkedir. 2015 yılında değer olarak, limon ihracatının en fazla yapıldığı diğer ülkeler % 14`lük pay ile Irak, % 10 ile Suudi Arabistan ve % 7 ile Romanya olmuştur. Rusya`nın açıkladığı listede limona ilişkin bir kısıtlama veya yasaklama olmamakla birlikte, ekonomi ilişkilerdeki bozulma, bu ürünün ihracatını da olumsuz yönde etkileyecektir.

4.1.2. Greyfurt

Greyfurt üretimimiz 200 bin tonun üzerindedir. Üretimimizin % 60`ı aşkın kısmı ihraç edilmektedir. Rusya`ya yapılan greyfurt ihracatı, üretimimizin % 15`inden fazladır. Rusya`ya yapılan ihracatın, toplam greyfurt ihracatımız içindeki payı ise % 25`i geçmektedir. 

Çizelge-9 Greyfurt Üretim ve ihracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

218.988

48.671

34.386.879

158.056

109.914.652

30,79

31,29

22,23

72,18

2012

226.738

40.717

28.734.789

165.717

107.945.865

24,57

26,62

17,96

73,09

2013

228.799

44.139

29.712.178

137.157

92.166.151

32,18

32,24

19,29

59,95

2014

229.555

39.413

21.985.408

178.312

95.945.469

22,10

22,91

17,17

77,68

2015

250.025

40.394

21.138.957

153.649

74.533.100

26,29

28,36

16,16

61,45

Kaynak; TUİK 

Greyfurt ihracatımız, üretimin yarısından çoğunun ihraç edilmesi nedeni ile büyük önem taşımaktadır. Rusya en çok greyfurt ihraç ettiğimiz ülkedir. 2015 yılında değer olarak, Rusya`dan sonra greyfurt ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler yaklaşık % 8`lik payları ile Romanya ve Polonya ve % 6`lık payları ile Almanya ve Hollanda olmuştur. Avrupa ülkelerinin azımsanmayacak derecede greyfurt ithalatçısı olması, bu pazarın geliştirilebileceğini göstermektedir. Ancak bunun uzun bir süreci gerektireceği göz önüne alınacak olursa, Rusya`ya yapılan greyfurt ihracatının azalması, greyfurt üretimimizi ve bu üretimi yapan üreticilerimizi önemli derecede etkileyecektir. 

4.1.3. Mandalina

Mandalina üretimimiz bir milyon tonu geçmiştir. Üretimin yaklaşık 1/3`ü ihraç edilmektedir. Mandalina ihracatın yarısı Rusya`ya yapılmaktadır. 2015 yılında değer olarak, Rusya`dan sonra mandalina ihracatının en fazla yapıldığı ülkeler % 23`lük payı ile Irak ve % 12`lik payı ile Ukrayna olmuştur. 

Çizelge-10 Mandalina Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

872.251

109.115

75.479.380

256.621

179.865.010

42,52

41,96

12,51

29,42

2012

874.832

100.648

73.112.943

225.358

163.914.178

44,66

44,60

11,50

25,76

2013

942.226

110.739

72.727.190

277.337

182.375.530

39,93

39,88

11,75

29,43

2014

1.046.899

174.787

94.879.262

331.278

186.793.436

52,76

50,79

16,70

31,64

2015

1.156.365

130.796

69.594.558

261.360

137.500.359

50,04

50,61

11,31

22,60

Kaynak; TUİK 

Mandalina ihracat pazarının % 85`ini Rusya, Irak ve Ukrayna oluşturmaktadır. İhracat pazarının dar olması nedeniyle Rusya`ya yapılan mandalina ihracatında yaşanacak olumsuzluğun, ihraç edilen miktarın yakın bir zamanda başka bir piyasaya sunulması mümkün olamayacağından, iç piyasayı ve üreticileri önemli ölçüde etkileyecektir. 

4.1.4. Portakal

Portakal üretimimiz iki milyon tona yakındır. Üretimimizin % 20`ye yakın kısmı ihraç edilmektedir. Rusya`ya yapılan portakal ihracatı, üretimimizin % 5`i kadardır. Oranın küçük olması yanıltmamalıdır. Rusya`ya yapılan portakal ihracat miktarı yaklaşık limon ihracat miktarımız kadardır. Rusya`ya yapılan ihracatın, toplam portakal ihracatımız içindeki payı 2015 yılında % 31 olmuştur. 2015 yılında en fazla portakal ihracat edilen ülke % 41`lik payı ile Irak olmuştur. Ukrayna`nın aynı yıl, portakal ihracatındaki payı ise % 9 olmuştur. 

Çizelge-11 Portakal Üretim ve ihracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

1.730.146

102.506

71.530.594

360.906

258.649.206

28,40

27,66

5,92

20,86

2012

1.661.111

67.851

44.811.176

326.606

229.878.957

20,77

19,49

4,08

19,66

2013

1.781.258

68.843

43.606.752

280.341

183.659.738

24,56

23,74

3,86

15,74

2014

1.779.675

78.895

44.159.487

341.565

190.047.336

23,10

23,24

4,43

19,19

2015

1.816.798

103.841

55.021.725

332.624

167.119.829

31,22

32,92

5,72

18,31

Kaynak; TUİK 

Portakal ihracatının % 80`inden fazlasının üç ülkeye yapılması nedeniyle ihracat pazarı dardır ve çeşitlendirilmesi gerekmektedir. Önemli miktarda portakal ihraç edilmesi nedeni ile ihracatta yaşanacak sorunlar, iç piyasada da büyük sorunlara yol açabilecektir. 

4.2. Yaş Meyve Grubu Ürünleri

Bu grup içinde üzüm, nar, şeftali, çilek, kiraz, kayısı ve son yıllarda ihracatında artışlar meydana gelen elma yer almaktadır. 

4.2.1. Üzüm

Üzüm üretimimiz dört milyon ton civarındadır. Üretimin yaklaşık % 5`i ihraç edilmektedir. İhraç edilen üzümlerin 2/3`ü Rusya`ya gönderilmektedir. 

Çizelge-12 Üzüm Üretim ve İhracatı (Taze)

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(Ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

4296351

134.110

101.479.094

239.584

175.339.225

55,98

57,88

3,12

5,58

2012

4.234.305

132.104

106.350.371

209.396

162.593.189

63,09

65,41

3,12

4,95

2013

4.011.409

121.390

117.610.976

203.305

187.677.852

59,71

62,67

3,03

5,07

2014

4.175.356

161.286

128.315.235

257.827

201.695.101

62,56

63,62

3,86

6,17

2015

3.650.000

119.847

97.559.654

175.191

141.413.332

68,41

68,99

3,28

4,80

Kaynak; TUİK 

Üzümün taze olarak pazara sunumu dışında kurutularak satılabilmesi avantajı bulunmaktadır. Üzüm ihracatında en önemli sorun tarım ilacı kalıntısı sorunudur. Rusya`ya üzüm ihracatında yaşanacak sorunların, gerek ihraç edilen miktarın üretimimizin % 3`ü kadar az miktarda olması, gerekse kurutulması avantajının bulunması nedeniyle telafi edilebileceği değerlendirilmektedir. 

4.2.2. Nar

Nar üretimimiz son yıllarda önemli artış göstermiş, yarım milyon tona yaklaşmıştır. Üretimin 1/3`ü ihraç edilmektedir. İhraç edilen narın 1/3`ü Rusya`ya gitmektedir. 

Çizelge-13 Nar Üretim ve ihracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

217.572

31.413

25.108.745

85.845

70.178.387

36,59

35,78

14,44

39,46

2012

315.150

36.065

31.656.519

84.608

73.768.856

42,63

42,91

11,44

26,85

2013

383.085

52.039

46.517.485

135.662

111.657.541

38,36

41,66

13,58

35,41

2014

397.335

45.700

41.124.953

137.985

108.428.645

33,12

37,93

11,50

34,73

2015

445.750

47.993

35.273.770

147.853

96.739.259

32,46

36,46

10,77

33,17

Kaynak; TUİK 

Rusya en çok nar ihraç ettiğimiz ülkedir. Rusya`yı % 14`lük pay ile Irak, % 11`lik pay ile Almanya izlemektedir. Almanya`ya yapılan ihracat, diğer Avrupa ülkelerine nar ihracatı konusunda yapılacak girişimler için uzun dönemde sonuç alınabileceğine ilişkin ümit vermektedir. Ancak Rusya`ya yapılan nar ihracatının azalması, son yıllarda önemli gelişme gösteren nar üretimimizi ve üreticilerimizi önemli derecede etkileyecektir. 

4.2.3. Şeftali

Yıllık şeftali üretimimiz 600 bini tonu geçmektedir. Üretimin % 4`ü ihraç edilmekte, ihracatın yaklaşık yarısı Rusya`ya yapılmaktadır. 

Çizelge-14 Şeftali Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

545.902

6.612

5.375.135

26.654

17.298.503

24,81

31,07

1,21

4,88

2012

611.165

10.167

8.632.296

33.685

20.701.495

30,18

41,70

1,66

5,51

2013

637.543

6.620

7.567.762

21.994

17.056.278

30,10

44,37

1,04

3,45

2014

608.513

13.237

14.773.082

24.904

22.527.725

53,15

65,58

2,18

4,09

2015

642.727

12.671

12.782.819

26.049

19.155.405

48,64

66,73

19,71

4,05

Üretimin az bir kısmının ihraç edilmesi nedeni ile Rusya`ya ihracatta yaşanacak sorunların iç piyasada telafi edilebileceği değerlendirilmektedir. 

4.2.4. Kayısı

Kayısı üretimimiz hava koşullarına bağlı olarak değişmekle birlikte, yıllık 600 bin tonu geçmektedir. Üretimin % 8-9`luk kısmı ihraç edilmektedir. 2015 yılında ihracatın değer olarak % 56`sı Rusya`ya, % 17`si Almanya`ya, % 13`ü Irak`a yapılmıştır.  

Çizelge-15 Kayısı Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

650.000

12.909

11.567.827

28.489

28.936.413

45,31

39,98

1,99

4,38

2012

760.000

23.208

16.123.736

56.202

41.613.080

41,29

38,75

3,05

7,40

2013

780.000

18.568

16.658.659

41.543

42.390.717

44,70

39,30

2,38

5,33

2014

270.000

14.708

12.560.168

26.692

27.419.988

55,10

45,81

5,45

9,89

2015

680.000

28.795

21.970.640

55.337

39.235.866

52,04

56,00

4,23

8,14

Kaynak; TUİK

Üç ülkeye yapılan kayısı ihracatı % 85`i geçmektedir. Kayısı taze olarak pazarlanması dışında kurutularak satışı da mümkün olduğundan, ihracatın yarısı Rusya`ya yapılıyor olmakla birlikte, ihracatta yaşanacak sorunların telafi edilebileceği değerlendirilmektedir. 

4.2.5. Kiraz

Türkiye dünyanın en fazla kiraz üreten ülkesi olup, üretimimiz 500 bin ton civarındadır. Üretimin miktar olarak yaklaşık % 13`ü ihraç edilmektedir. Kiraz ihracatının miktar olarak % 30`u Rusya`ya yapılmaktadır. Almanya`ya da benzer oranlarda kiraz ihracatı yapılmaktadır. Ancak değer olarak bakıldığında, kiraz ihracatında Rusya`nın payı % 17 olmasına karşın, Almanya`nın payı % 42`dir.

Çizelge-16 Kiraz Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

438.550

12.295

17.847.327

46.477

131.001.145

26,45

13,62

2,80

10,60

2012

470.887

12.528

13.259.394

55.039

156.393.735

22,76

8,48

2,66

11,69

2013

494.325

13.712

14.445.289

53.467

154.716.997

25,65

9,34

2,77

10,82

2014

445.556

10.359

12.972.590

49.758

145.031.852

20,82

8,94

2,32

11,17

2015

535.600

20.219

21.451.807

68.591

122.671.594

29,48

17,49

3,78

12,81

Rusya`ya yapılan kiraz ihracatı üretimin % 3`ünden az olduğundan, ihracatta çıkacak sorunların piyasayı çok fazla etkilemeden telafi edilebileceği değerlendirilmektedir. 

4.2.6. Çilek

Çilek üretimimiz 300 bin tonun üzerindedir. Üretimin yaklaşık % 5`i ihraç edilmektedir. İhracatı  % 80`i Rusya`ya yapılmaktadır. 

Çizelge-17 Çilek Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

302.416

10.638

11.615.994

21.104

20.441.625

50,41

56,83

3,52

6,98

2012

351.834

12.223

12.603.767

21.426

19.855.779

57,05

63,48

3,47

6,09

2013

372.498

11.871

17.003.658

19.553

24.774.878

60,71

68,63

3,19

5,25

2014

376.070

10.042

13.032.679

14.287

16.893.194

70,29

77,15

2,67

3,80

2015

375.800

13.238

17.279.478

17.564

21.683.962

75,37

79,69

3,52

4,67

Kaynak; TUİK 

2015 yılında değer olarak, Rusya`dan sonra en fazla çilek ihraç edilen ülkeler % 8`lik paya sahip olan Irak ve % 6`lık paya sahip olan Romanya`dır. İhraç edilen çilek miktarının üretimimizin % 5`i kadar olması nedeniyle Rusya`ya çilek ihracatında yaşanacak sorunların,  diğer ürünler kadar sorun yaratmayacağı değerlendirilmektedir. 

4.2.7. Elma

Elma üretimimiz iki milyon tondan fazladır. Elma ihracatı son yıllarda artış göstermektedir. Üretimimizin % 5`i kadarı ihraç edilmektedir. 2015 yılında elma ihracatının değer olarak % 26`sı Rusya`ya yapılmıştır.  

Çizelge-18 Elma Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

2.680.075

-

-

87.302

36.605

0,00

0,00

0,00

3,26

2012

2.888.985

163

107

68.774

28.515

0,24

0,38

0,01

2,38

2013

3.128.450

364

2676

125.495

48.900

0,29

0,55

0,01

4,01

2014

2.480.444

1.610

1.468

111.521

41.329

1,44

3,55

0,06

4,50

2015

2.480.444

13.294

13.124

142.319

50.229

9,34

26,13

0,54

5,74

Kaynak; TUİK 

Elmanın önemli ölçüde iç piyasada tüketilmesi ve Rusya`ya olan ihracatın payının düşük olması nedeniyle iç piyasaya etkisi sınırlı olacaktır. Ancak 2015yılında elma ihracatının % 40`ının Irak`a, % 14`ünün Suriye`ye, % 12`sinin Mısır`a yapılmış olması, bu ülkelerdeki kaotik durum ve ilişkilerimiz dikkate alındığında sorun yaşanması riskini akla getirmektedir.   

4.3. Yaş Sebze Ürünleri

Bu grup içinde yer alan en önemli ürünler domates, hıyar, soğan, kabak ve biberdir. 

4.3.1. Domates

Yaş sebze ve meyve grubu içinde en çok üretimi yapılan ürün domatestir. Domates üretimi 2015 yılında 12 milyon tonu geçmiştir. Üretimi % 4`ü aşkın kısmı ihracata gitmektedir. İhraç edilen domatesin % 60`ından fazlası Rusya`ya gönderilmektedir. İhraç edilen domates miktarı oransal olarak küçük görülmekle birlikte, miktar olarak nar üretimimizden fazla, greyfurt üretiminin iki katıdır. 

Çizelge-19 Domates Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

11.003.433

335.228

258.494.680

576.573

432.462.088

58,14

59,77

3,05

5,24

2012

11.350.000

341.462

255.199.754

560.291

400.691.378

60,94

63,69

3,01

4,94

2013

11.820.000

317.855

274.596.287

483.019

391.217.809

65,81

70,19

2,69

4,09

2014

11.850.000

352.738

275.921.105

585.202

426.490.296

60,28

64,70

2,98

4,94

2015

12.615.000

337.426

258.815.098

541.755

365.316.938

62,28

70,85

2,67

4,29

Kaynak; TUİK 

2015 yılında Rusya`dan sonra en fazla domates ihraç ettiğimiz ülkeler olan Irak, Suudi Arabistan, Bulgaristan ve Romanya`nın ihracattaki payı % 3-4 civarındadır. Rusya`ya domates ihracatında yaşanacak sorun, iç piyasada ve üretici nezdinde sorunlara neden olacaktır. 

4.3.2. Hıyar

Yıllık iki milyona yakın hıyar üretimimiz bulunmaktadır. Üretimimiz yaklaşık % 3,5`i ihraç edilmektedir. 2015 yılında hıyar ihracatımızın yarısından fazlası Rusya`ya yapılmıştır. Hıyar ihracatı yapa ülkeler açısından pazar çeşitliliği bulunmaktadır. Rusya`yı yaklaşık % 10`luk payı ile Ukrayna, % 6`lık payı ile Almanya % 5`lik payları ile Beyaz Rusya, Gürcistan, Bulgaristan ve Romanya izlemektedir.

Çizelge-20 Hıyar Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

1.749.174

43.293

30.707.326

73.726

52.925.436

58,72

58,02

2,48

4,21

2012

1.741.878

51.437

38.893.027

81.331

60.767.324

63,24

64,00

2,95

4,67

2013

1.754.613

41.219

34.869.563

73.741

60.262.029

55,90

57,86

2,35

4,20

2014

1.780.472

63.269

50.589.402

97.698

74.178.063

64,76

68,20

3,55

5,49

2015

1.822.636

33.939

26.629.698

64.667

45.615.236

52,48

58,38

1,86

3,55

Kaynak; TUİK 

Farklı ülkelere azımsanmayacak miktarda ihracat yapılması, ihracatın alternatif ülkelere kaydırılması açısından olumlu bir durum olmakla birlikte, Rusya`ya yapılan hıyar ihracatı dikkate alındığında, ihracatta sorun yaşanması halinde, ihracata yönelik üretim yapan üreticilerin önemli ölçüde etkilenmesi sorununa neden olacaktır. 

4.3.3. Soğan

Yıllık soğan üretimimiz iki milyon tonu geçmektedir. 2015 yılında soğan ihracatımızın miktar olarak % 40`ı, değer olarak % 65`i Rusya`ya yapılmıştır. Yapılan ihracatın değer olarak % 8`i Irak`a yapılırken, Gürcistan ve Bulgaristan`ın payı % 5`ler civarında olmuştur. 

Çizelge-21 Soğan Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

2.295.196

39.587

10.861.918

119.800

21.393.116

33,04

50,77

1,72

5,22

2012

1.886.785

42.114

10.272.508

138.883

19.809.858

30,32

51,86

2,23

7,36

2013

2.058.324

22.260

8.277.706

154.965

24.259.371

14,36

34,12

1,08

7,53

2014

1.938.255

66.609

18.843.391

224.178

36.070.994

29,71

52,24

3,44

11,57

2015

2.020.880

37.964

11.931.326

93.069

18.246.143

40,79

65,39

1,88

4,61

Kaynak; TUİK 

Rusya`ya soğan ihracatında yaşanacak sorunun, üretimimizin yaklaşık % 5`i düzeyinde olması nedeniyle iç piyasada tolere edilebileceği değerlendirilmektedir. 

4.3.4. Kabak

Kabak üretimimiz 300 bini tonu aşmaktadır. Üretimimiz yaklaşık % 15`i ihraç edilmektedir. 2015 yılında kabak ihracatımızın yarısından fazlası Rusya`ya yapılmıştır. İhracatın yarısından fazlasının Rusya`ya yapılması, sorun çıkması halinde, ihracata yönelik üretim yapan üreticilerin önemli ölçüde etkilenmesi sorununa neden olacaktır. 

Çizelge-22 Kabak Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/Toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

350.101

6.879

5.868.457

27.223

20.910.577

25,27

28,06

1,96

7,78

2012

334.518

10.233

7.457.994

35.089

25.420.526

29,16

29,34

3,06

10,49

2013

329.295

17.362

13.905.300

42.631

33.802.775

40,73

41,14

5,27

12,95

2014

336.189

24.975

16.776.376

52.991

35.763.831

47,13

46,91

7,43

15,76

2015

354.535

28.969

16.714.366

50.559

32.368.723

57,30

51,64

8,17

14,26

Kaynak; TUİK

4.3.5. Biber

Yıllık iki milyon tonu geçen biber üretimimiz bulunmaktadır. Üretimimiz yaklaşık % 4`ü ihraç edilmektedir. 2015 yılında biber ihracatımızın miktar olarak % 18`i, değer olarak % 14`ü Rusya`ya yapılmıştır. En fazla biber ihracatı yapılan ülke değer olarak ihracatın % 32` sinin yapıldığı Almanya olmuştur. 

Çizelge-23 Biber Üretim ve İhracatı

 

Üretim

Rusya İhracat

Toplam İhracat

Rusya/toplam (%)

İhracat/Üretim (%)

Yıl

Ton

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

(ton)

Değer

($)

Miktar

Değer

Rusya

Toplam

2011

1.975.269

4.311

4.392.587

68.599

77.620.842

6,28

5,66

0,22

3,47

2012

2.042.360

5.798

5.229.277

69.722

74.914.284

8,32

6,98

0,28

3,41

2013

2.159.348

7.218

6.977.029

68.122

82.234.032

10,60

8,48

0,33

3,15

2014

2.232.308

11.568

9.384.243

81.568

79.979.036

14,18

11,73

0,52

3,65

2015

2.307.456

16.210

11.149.389

87.975

77.848.619

18,43

14,32

0,70

3,81

Kaynak; TUİK

Üretim ve ihracat değerleri dikkate alındığında, Rusya`ya biber ihracatında yaşanacak sorunların, diğer meyve ve sebzelere göre daha az etkili olacağı tahmin edilmektedir. 

5. Sonuç Yerine: Genel Değerlendirme

Tarımsal ihracatımızın en önemli kısmının yapıldığı Rusya ile yaşanacak sorunlar üretimimizi ve üreticilerimizi önemli ölçüde etkileyecektir. Bu sorunun alternatif pazarlarla kısa sürede giderilmesi mümkün değildir. Tarımsal ihracatımız içinde en önemli yere sahip yaş sebze ve meyvenin üretimi ve muhafazasına ilişkin özellikler sorunun etkisini daha da artırıcı niteliktedir. İhracatta yaşan sorunun, farklı ürün seçenekleri ile aşılması meyvede daha zor olmakla birlikte, sebze üretiminde kısmen mümkündür. Bu nedenle iki ülke arasındaki sorun dikkate alınarak önlemler alınması, üretim planlaması yapılması veya alternatif pazarlar için destek ve yönlendirme yapılması sorunun çözümü için önemli katkı yapacaktır. 

Tarımsal ihracatımızda Rusya ve Ortadoğu ülkelerinin payının fazla olması, bu ülkelerle son yıllarda yaşadığımız sorunlar ve bölgedeki kaotik durum dikkate alındığında, dış ticaretimizde potansiyel kriz tehlikesi sürekli olarak mevcuttu. Rusya ile yaşanan kriz ile bu tehlike yakıcı bir biçimde tarım sektörünü etkilemiştir. Yaş sebze ve meyve üretiminin yoğun olarak başlayacağı gelecek aylarda, sorun daha derinden hissedilecektir.  

Tarımsal ihracatımızda sorun yaşanmaması için farklı bölgelerde alternatif pazarlar bulmaya daha çok önem verilmesi gerekmektedir. Ancak bu arayışların sonuç vermesi kısa sürede mümkün değildir. Konuyla ilgili kamu kurumlarının bir eşgüdüm içinde ihracatçı birlikleri ve sektörün taraflarına desteklerini vermeleri, arayış çabalarının olumlu sonuçlanmasına önemli katkı sağlayacaktır.  

Ek-1 Kriz Sonraki Dört Aylık Dönemde Rusya`ya Yapılan Tarımsal İhracat 

Alt Sektörler

Aylar

2011-2012

2012-2013

2013-2014

2014-2015

2015-2016

Değer

(Bin $)

Baz

Puan

Değer

(Bin $)

Baz

Puan

Değer

(Bin $)

Baz

Puan

Değer

(Bin $)

Baz

Puan

Değer

(Bin $)

Baz

Puan

 Fındık ve Mamulleri

Aralık

2.883

100

3.134

109

2.972

103

6.328,03

220

409,58

14

Ocak

1.544

100

5.882

381

3.517,18

228

4.105,65

266

1.817,06

118

Şubat

2.645

100

5.997

227

3.407

129

4.568,82

173

2.303,27

87

Mart

4.581

100

3.545

77

1.553,55

339

2.308,09

74

364,98

16

 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri  

Aralık

8.425

100

8.918

106

9.877

117

8.113,36

96

3.192,89

38

Ocak

3.871

100

12.020

311

15.807,95

408

7.407,53

191

4.942,10

128

Şubat

8.571

100

16.225

189

17.377

203

5.290,53

62

4.694,30

55

Mart

10.736

100

11.386

106

12.414,43

116

8.395,38

78

4.553,85

42

 Kuru Meyve ve Mamulleri

Aralık

6.675

100

4.653

70

4.739

71

2.458,29

37

949,01

14

Ocak

5.501

100

5.016

91

5.661,29

103

1.819,30

33

2.865,83

52

Şubat

4.628

100

5.637

122

3.971

86

2.396,34

52

1.061,86

23

Mart

5.350

100

4.586

86

2.992,15

56

1.710,11

32

1.454,19

27

 Meyve Sebze Mamulleri

Aralık

329

100

768

234

685

209

365,52

111

39,18

12

Ocak

797

100

1.309

164

1.206,12

151

633,64

80

332,29

42

Şubat

1.160

100

870

75

1.377

119

615,70

53

210,81

18

Mart

857

100

1.010

118

1.224,34

143

500,36

58

375,43

44

 Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller

Aralık

1.684

100

1.629

97

3.829

227

5.095,67

303

1.435,41

85

Ocak

1.375

100

1.558

113

4.224,28

307

4.796,44

349

2.041,52

148

Şubat

1.283

100

2.505

195

4.912

383

3.894,74

304

2.083,30

162

Mart

1.888

100

3.309

175

4.671,33

247

3.815,07

202

3.200,98

170

 Süs Bitkileri ve Mamuller

Aralık

156

100

204

131

301

193

375,84

241

33,89

22

Ocak

366

100

287

78

436,22

119

647,77

177

0,00

0

Şubat

384

100

425

111

511

133

854,79

223

1,26

0

Mart

456

100

217

48

199,41

44

764,85

168

3,20

1

 Tütün

Aralık

1.112

100

940

84

466

42

1.159,70

104

4.078,03

367

Ocak

975

100

860

88

3.247,63

333

1.322,31

136

1.443,87

148

Şubat

5.129

100

5.263

103

590

12

8.015,71

156

1.700,55

33

Mart

3.929

100

2.744

70

258,22

7

258,84

7

5.689,62

145

 Yaş Meyve ve Sebze 

Aralık

136.549

100

131.627

96

134.431

98

152.726,70

112

138.442,13

101

Ocak

51.418

100

76.773

149

59.386,20

115

83.162,71

162

10.913,99

21

Şubat

51.929

100

69.681

134

66.874

129

61.277,56

118

27.594,09

53

Mart

57.385

100

61.722

108

69.219,46

121

63.138,14

110

17.214,14

30

 Zeytin ve Zeytinyağı

Aralık

244

100

196

80

363

149

151,29

62

2,66

1

Ocak

71

100

126

177

170,68

240

131,67

185

16,97

24

Şubat

87

100

301

346

257

295

26,68

31

0,00

0

Mart

332

100

247

74

253,54

76

194,79

59

2,38

0,72

 

 


 

[1] Bu rapor içindeki yer alan aynı verilerin bazılarında küçük farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılık verilen alındığı kaynakların farklılığından veya aynı kaynağın farklı yıllardaki verilerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır.

 

 

Okunma Sayısı: 1129

Tüm Oda Görüşleri »

Google Windows Live Yahoo! MyWeb Del.icio.us Technorati Digg Facebook Twitter Sık Kullanılanlar e-Posta Gönder RSS Haber Kaynağı

ADANA ·  ANTALYA ·  AYDIN ·  BALIKESİR ·  BURSA ·  ÇANAKKALE ·  DENİZLİ ·  DİYARBAKIR ·  ERZURUM ·  ESKİŞEHİR ·  GAZİANTEP ·  HATAY ·  İSTANBUL ·  İZMİR
KAYSERİ ·  KAHRAMANMARAŞ ·  KONYA ·  MANİSA ·  MERSİN ·  MUĞLA ·  RİZE ·  SAMSUN ·  ŞANLIURFA ·  TEKİRDAĞ ·  TRABZON ·  VAN

COPYRIGHT © 2004-2017 TMMOB ZİRAAT MÜHENDİSLERİ ODASI
KARANFİL SK. 28/18 06640 KIZILAY / ANKARA
TEL: 444 1 966   FAKS: (+90) 312 418 51 98   e-POSTA: zmo@zmo.org.tr

Oda aidatlarınızı kredi kartınızla güvenli bir ortamda ödeyebilirsiniz.
ÜYE HAKLARI VE GÜVENLİ AİDAT ÖDEME 
 

Key İnternet Hizmetleri Ltd. Şti.