ANA SAYFA BİZE ULAŞIN BAĞLANTILAR ABOUT US
HIZLI ERİŞİM

21 Kasım 2017 Salı  

                             »Adana   »Antalya   »Aydın   »Balıkesir   »Bursa   »Çanakkale   »Denizli   »Diyarbakır   »Erzurum   »Eskişehir   »Gaziantep   »Hatay   »İstanbul   »İzmir  
                             »Kayseri   »Kahramanmaraş   »Konya   »Malatya   »Manisa   »Mersin   »Muğla   »Rize   »Samsun   »Şanlıurfa   »Tekirdağ   »Trabzon   »Van        »İL TEMSİLCİLİKLERİ  

     Başkanın Mesajı

 

     Genel Kategoriler

 

     Özlük Çalışmaları

 

     Anlaşmalı Kurumlar

 

     Konular

 
 
ASGARİ ÜCRET TARİFELERİ
ÜYELİK İŞLEMLERİ
2017 YILI KAMULAŞTIRMA BİLİRKİŞİ LİSTESİ
YETKİ BELGESİ ALAN ÜYELERİMİZ
 

—S. S. Sorular

»GENEL

»ÜYELİK İŞLEMLERİ

 

—Bilgi Edinme

Kendi adınıza
(Bireysel / Gerçek Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

Kurumunuz adına
(Tüzel Kişilik)
Bilgi Edinme Başvurusu

 TÜRKİYE-RUSYA TARIM SAVAŞLARI

    Yayına Giriş Tarihi: 14.07.2017  Güncellenme Zamanı: 17.07.2017 09:38:37  Yayınlayan Birim: GENEL MERKEZ  
 

Güncellenme Zamanı: 14.07.2017 15:57:49

1. Komşu ve Pazar Olarak Rusya`nın Önemi

Medyada Türkiye-Rusya arasındaki tarımsal dış ticaretle ilgili haberler eksik olmuyor. Bu haberlerde başrol oyuncusu olarak domates önemli bir yer tutarken, diğer tarım ürünleri de adından sıkça söz ettiriyor. Kamuoyu gündemine getirilen bu haberlerin önemli bir kısmının, iki ülke arasındaki ticaret dikkate alınmadan yapılmış olması, bilgi kirliliğine yol açıyor. Rusya`nın komşu ve pazar olmanın dışında, doğalgaz ihtiyacımızın yaklaşık %60`nın karşılandığı bir ülke olarak, ticaretimiz açısından büyük önem taşıyan bir ülke.

 1.1.  Rusya`nın Dış Ticaretimiz İçindeki Payı

İhracatımızda, en yüksek seviyeye ulaştığı 2014 yılı sonrası genel bir düşüş görülmektedir. Rusya`ya yapılan ihracatımız, 2014 yılı sonunda yaşanan uçak krizi sonrası, bu genel düşüşten ayrı olarak, Rusya`nın getirdiği yasaklamalar nedeni ile de ayrıca azalmıştır. Çizelge-1`de son beş yıldaki tarımsal ihracat ve toplam ihracatımız ile Rusya`nın bu ihracat içindeki payı yer almaktadır. 

Çizelge-1 Son Beş Yıldaki İhracatımız (Milyon Dolar)

 

 

2012

2013

2014

2015

2016

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Fındık ve Mamulleri

1.805

42

2,32

1.770

48

2,69

2.321

52

2,26

2.834

41

1,43

1.988

17

0,88

Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri

5.888

81

1,37

6.585

107

1,63

6.719

104

1,55

6.132

59

0,97

6.364

36

0,57

Kuru Meyve ve Mamulleri

1.368

50

3,69

1.438

52

3,62

1.461

39

2,65

1.346

32

2,39

1.299

25

1,92

Meyve Sebze Mamulleri

1.262

11

0,88

1.330

13

0,99

1.417

13

0,89

1.320

6

0,48

1.322

3

0,21

Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller

1.664

22

1,31

1.988

35

1,79

2.277

81

3,55

1.815

57

3,14

1.892

60

3,16

Süs Bitkileri

73

3

3,57

77

3

3,75

83

5

5,8

78

4

4,74

81

0,19

0,02

Tütün ve Mamulleri

846

28

3,32

906

32

3,52

1.076

35

3,28

918

34

3,74

1.010

29

2,8

Yaş Meyve ve Sebze

2.185

796

36,41

2.351

876

37,27

2.397

940

39,22

2.089

878

42,02

1.979

332

16,77

Zeytin ve Zeytinyağı

201

2

1

439

4

0,82

228

2

0,95

189

1

0,5

191

0,2

0,11

Tarımsal ihracat

15.292

1.035

6,76

16.884

1.170

6,93

17.979

1.271

7,07

16.721

1.112

6,65

16.126

502

3,11

Diğer İhracat

137.170

5.646

4,12

134.919

5.794

4,29

139.631

4.672

3,35

127.123

2477,00

1,95

126.405

1231

0,97

Toplam İhracat

152.462

6.681

4,38

151.803

6.964

4,59

157.610

5.943

3,77

143.844

3589,00

2,50

142.531

1733

1,22

Kaynak; Tarımsal ihracat verilerinde TİM, toplam ihracat verilerinde TUİK verileri kullanılmıştır.

Rusya`nın toplam ihracat içinde %4 civarında olan payı, 2016 yılında % 1,22`ye düşmüştür. Tarımsal ihracat içinde %7`lerde olan payı ise %3,11`e düşmüştür.  Tarımsal ihracatımız incelendiğinde, en fazla ihracat yapılan tarımsal ürünlerininHububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri grubunun olduğu, tarımsal ürün ihracatındaki payının % 35-40 civarında bulunduğu görülmektedir. Diğer önemli grup ürünler ise, yaklaşık % 15`lik payı ile yaş sebze ve meyve grubudur. Yaş sebze ve meyve ihracatının %30-40`lık kısmı Rusya`ya yapılmaktadır. Yaş sebze ve meyve ihracatının Rusya`ya yapılan tarımsal ihracattaki payı ise % 75 civarındadır. Bu nedenle Rusya`nın uyguladığı kısıtlama ve yasaklamalaryaş sebze ve meyve ihracatını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu etki son yıllardaki ihracat verileri üzerinden değerlendirilmeye çalışılacaktır. Çizelge-2`de yaş meyve ve sebze ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-2 Yaş Meyve Sebze İhracatı

 

2013

2014

2015

2016

Ürün Grubu

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

NARENCİYE

1.371.187

930.587

40

1.582.495

940.473

40

1.533.275

839.979

41

1.672.205

880.260

45

YAŞ MEYVE

726.614

708.241

30

773.970

720.073

30

815.835

626.855

30

811.287

601.387

31

YAŞ SEBZE

1.242.180

691.839

30

1.166.286

709.965

30

963.226

590.701

29

1.077.115

463.348

24

TOPLAM

3.339.982

2.330.666

100

3.527.970

2.391.203

100

3.319.842

2.084.919

100

3.569.540

1.978.209

100

Kaynak; Yaş Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği 

Ülkemizden yapılan yaş meyve ve sebze ihracatı miktarında, değer olarak bir miktar düşüş olmakla birlikte, son dört yılda miktar açısından önemli bir değişiklik bulunmamaktadır. Bu değerlere bakılarak, Rusya`nın getirdiği yasaklama ve kısıtlamaların etkisini belirlemek mümkün değildir. Bu etkinin anlaşılabilmesi için, Rusya`ya yapılan yaş sebze ve meyve ihracat bilgilerinin incelenmesi gerekmektedir. 

1.2. Rusya`nın Tarımsal İhracatımız İçindeki Payı

Rusya`ya yapılan tarımsal ihracatın en önemli bölümünü yaş meyve ve sebze ihracatı oluşturmaktadır. Rusya ile yaşanan krizden, bu grup içinde yer alan narenciye dışındaki ürün grupları önemli ölçüde etkilenmiştir. Çizelge-3`de yer alan veriler bu durumu açıkça ortaya koymaktadır. 

Çizelge-3 Rusya`ya Yapılan Yaş Meyve ve Sebze İhracatı

 

2013

2014

2015

2016

Ürün Grubu

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

Miktar (ton)

Değer (Bin$)

Değer %

NARENCİYE

432.581

295.982

34

521.481

309.280

33

525.572

294.411

34

490.379

271.330

82

YAŞ MEYVE

240.002

235.521

27

280.018

246.598

26

292.739

248.461

28

34.214

39.836

12

YAŞ SEBZE

413.188

344.437

39

533.401

382.277

41

465.347

332.492

38

34.958

20.572

6

TOPLAM

1.085.771

875.941

100

1.334.900

938.156

100

1.283.677

875.476

100

559.565

331.806

100

Kaynak; Yaş Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği 

Çizelge-2 ve Çizelge-3 verileri birlikte ele alındığında, Rusya`ya yapılanyaş meyve ve yaş sebze ihracatındaki azalmanın başka pazarlara yönlenerek telafi edildiği anlaşılmaktadır. Çizelge-4`de yer alan veriler bu durumu daha iyi ortaya koymaktadır. 

Çizelge–4 Yaş Meyve ve Sebze İhracat Değeri (Bin$)

 

2013

2014

2015

2016

Ürün Grubu

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

Genel

Rusya

%

NARENCİYE

930.587

295.982

32

940.473

309.280

33

839.979

294.411

35

880.260

271.330

31

YAŞ MEYVE

708.241

235.521

33

720.073

246.598

34

626.855

248.461

40

601.387

39.836

7

YAŞ SEBZE

691.839

344.437

50

709.965

382.277

54

590.701

332.492

56

463.348

20.572

4

TOPLAM

2.330.666

875.941

38

2.391.203

938.156

39

2.084.919

875.476

42

1.978.209

331.806

17

Kaynak; Yaş Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği 

Rusya`nın 2015 yılında yaş meyve ihracatında % 40 olan payı, 2016 yılında %7`ye, yaş sebzede % 56 olan payı %4`e, yaş meyve ve sebze grubu toplamındaki payı ise %42`den, %17`ye düşmüştür.  Tarımsal ihracata ilişkin daha detaylı bir değerlendirme için, yaş meyve ve sebze grubunda yer alan ürünlerin ihracat verilerine bakılması gerekmektedir. 

2. Yaş Meyve ve Sebze İhracatı

Türkiye`nin yaş meyve ve sebze ihracatı 2 milyar dolar civarındadır. Rusya`ya yapılan yaş meyve ve sebze ihracatı 2014 yılında 1 milyar dolara yaklaşmış olmasına karşın, 2016 yılında 330 milyon dolar seviyelerine inmiştir. Bu olumsuzluk bazı ürünlerde, bu ürünlere yönelik yasaklamalar nedeniyle oldukça etkili olmuştur. Bu etki yaş meyve ve sebze grubu içinde yer alan başlıca ürünler üzerinden ortaya konulmaya çalışılacaktır.

2.1. Narenciye

Yaş sebze ve meyve ihracatımız içinde narenciye ürünlerinin payı % 40 civarındadır. Bu grupta mandalina, limon, portakal ve greyfurt yer almaktadır. Bu ürünlerden mandalina yaklaşık %40`lık, limon ve portakal % 25`lik, greyfurt %10`luk paylara sahiptir.Rusya`nın narenciye grubu içinde yer alan ürünlere yönelik bir kısıtlaması olmamıştır. 

2.1.1. Mandalina

Türkiye`de 500 bin dekara yakın alanda mandalina üretimi yapılmaktadır. Mandalina ağacı sayısı 16 milyon kadardır. Üretim 2016 yılında 1,3 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-5`de mandalina üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-5 Mandalina Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin alanı (dekar)

Üretim

(ton)

Toplam

ağaçsayısı

2012

362.982

874.832

11.715.290

2013

386.920

942.226

11.932.234

2014

417.453

1.046.899

13.322.129

2015

435.097

1.156.365

14.015.695

2016

465.690

1.337.037

16.206.155

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Mandalina üretimimizin yaklaşık yarısı ihraç edilmektedir. 2016 yılındaki ihracatımız 650 bin tonu geçmiştir.  En büyük pazar Rusya olup, ihracatın %40`dan fazlası bu ülkeye yapılmaktadır. Irak ve Ukrayna en fazla mandalina ihracatı yapılan ülkeler olup, bu iki ülkeye yapılan toplam ihracat, Rusya`ya yapılan ihracat düzeyindedir. Çizelge-6`da mandalina ihracatımıza ilişkin veriler yer almaktadır. 

Çizelge-6 Mandalina İhraç Ettiğimiz Ülkeler

 

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

113.889

156.710

41

139.900

204.990

40

164.358

285.889

46

143.973

261.582

47

135.638

265.522

40

Irak

73.567

103.389

27

69.725

108.977

21

85.383

156.185

25

64.846

137.910

25

80.221

186.250

28

Ukrayna

45.069

63.884

17

83.531

125.842

24

47.732

79.926

13

34.688

64.569

12

43.745

93.049

14

S.Arabistan

8.888

12.646

3

10.495

14.842

3

8.129

13.720

2

7.502

14.046

3

15.289

31.433

5

Romanya

6.647

10.028

3

6.945

10.641

2

7.107

13.623

2

4.954

10.430

2

6.635

13.512

2

İngiltere

4.174

5.233

1

6.608

9.502

2

8.615

12.568

2

7.165

10.286

2

3.467

5.141

1

Almanya

4.819

5.226

1

4.652

6.192

1

6.112

9.154

1

4.778

6.173

1

3.412

5.106

1

Belarus

344

504

0

1.203

1.635

0

3.860

6.204

1

4.343

9.171

2

6.570

13.451

2

Hollanda

1.640

2.383

1

4.282

6.081

1

3.713

5.842

1

2.096

4.249

1

2.738

5.364

1

Diğer

14.324

18.770

5

17.287

25.260

5

20.754

36.905

6

16.564

32.972

6

18.008

38.403

6

Toplam

273.361

378.774

100

344.628

513.961

100

355.762

620.016

100

290.909

551.388

100

315.723

657.231

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

2016 yılında Rusya, Türkiye`den yapılan mandalina ihracatına ilişkin bir kısıtlama uygulamamıştır. İhracat miktarı bir önceki yıla göre çok küçük bir artış göstermiştir. 

2.1.2. Limon

Türkiye`de 300 bin dekara yakın alanda limon üretimi yapılmaktadır. Limon ağacı sayısı 10 milyondanfazladır. Üretim 2016 yılında 850 bin ton olarak gerçekleşmiştir.Çizelge-7`de limon üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-7 Limon Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin alanı(dekar)

Üretim

(ton)

Toplam                  ağaç sayısı

2012

265.628

710.211

7.784.694

2013

274.252

726.283

8.001.552

2014

276.653

725.230

8.195.535

2015

285.701

750.550

8.474.267

2016

300.326

850.600

10.044.727

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Limon üretimimizin de yaklaşık yarısı ihraç edilmektedir. 2016 yılındaki ihracatımız 450 bin ton civarında gerçekleşmiştir.  En büyük pazar Rusya olup, ihracatın yaklaşık ¼`ü bu ülkeye yapılmaktadır.  Irak ve Suudi Arabistan en fazla mandalina ihracatı yapılan diğer ülkeler olup, bu iki ülkeye yapılan toplan ihracat, Rusya`ya yapılan ihracat düzeyindedir. Çizelge-8`de limon ihracatımıza ilişkin veriler yer almaktadır. 

Çizelge-8 Limon İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

 (Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

74.664

100.022

27

83.618

111.404

27

78.331

113.901

28

73.204

117.377

25

76.543

106.034

24

Irak

35.116

49.022

13

30.591

46.029

11

31.124

53.848

13

40.912

84.307

18

38.542

76.172

17

S.Arabistan

31.666

46.181

13

31.619

44.415

11

28.175

45.840

11

29.498

52.809

11

34.106

57.377

13

Ukrayna

25.643

35.819

10

29.877

41.989

10

23.912

37.168

9

15.473

26.201

6

16.303

30.025

7

Romanya

15.870

22.619

6

17.899

24.713

6

16.245

21.736

5

20.569

28.833

6

25.287

26.357

6

Bulgaristan

5.604

8.688

2

7.692

11.348

3

8.304

12.335

3

10.137

15.391

3

12.704

17.666

4

Polonya

8.392

10.083

3

10.453

13.555

3

7.780

8.344

2

15.319

19.087

4

12.782

17.376

4

BAE

2.933

3.991

1

8.015

11.607

3

10.282

16.618

4

9.654

16.002

3

10.105

16.357

4

Sırbistan

8.014

10.470

3

8.878

11.527

3

7.952

9.918

2

8.212

11.878

3

11.117

12.583

3

Diğer

58.663

80.442

22

70.657

93.044

23

70.803

88.747

22

70.802

99.161

21

66.996

89.004

20

Toplam

266.565

367.336

100

299.300

409.631

100

282.908

408.455

100

293.782

471.044

100

304.485

448.952

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

2016 yılında Rusya, Türkiye`den yapılan tarafından limon ihracatına ilişkin bir kısıtlama uygulamamıştır. İhracat miktarı bir önceki yıla göre çok küçük bir düşüş göstermiştir. 

2.1.3. Portakal

Türkiye`de 500 bin dekar alanda portakal üretimi yapılmaktadır. Portakal ağacı sayısı 14 milyondan fazladır. Üretim 2016 yılında 1,85 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-9`daportakal üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-9 Portakal Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin alanı (dekar)

Üretim    (ton)

Toplam                    ağaç sayısı

2012

562.472

1.661.111

14.799.401

2013

547.587

1.781.258

14.901.428

2014

546.534

1.779.675

14.995.455

2015

542.984

1.816.798

14.944.608

2016

526.958

1.850.000

14.561.520

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Portakal üretimimizin de yaklaşık % 20`si ihraç edilmektedir. 2016 yılındaki ihracatımız 400 bin ton civarında gerçekleşmiştir.  En büyük pazar Irak olup, ihracatın yaklaşık yarısı bu ülkeye yapılmaktadır. Rusya`ya yapılan ihracat miktarı 2015 yılında toplam ihracatın % 31`i düzeyine çıkmış olmakla birlikte, 2016 yılında bu oran % 18 olmuştur. Ukrayna en fazla portakal ihracatı yapılan üçüncü ülkedir. Çizelge-10`da portakal ihracatımıza ilişkin veriler yer almaktadır. 

Çizelge-10 Portakal İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Irak

116.339

159.652

49

74.679

111.420

40

90.414

160.798

47

68.104

138.272

42

81.339

189.447

47

Rusya

44.811

67.851

21

43.607

68.843

25

44.159

78.895

23

55.019

103.841

31

36.689

73.855

18

Ukrayna

16.321

23.392

7

28.082

43.302

15

20.049

35.240

10

13.920

26.718

8

20.323

44.829

11

Gürcistan

7.907

11.184

3

10.535

15.588

6

9.794

18.139

5

8.047

17.224

5

6.008

14.135

4

Azerbaycan

7.212

10.413

3

5.997

8.870

3

5.208

9.577

3

2.555

5.036

2

3.660

9.805

2

Romanya

2.823

4.762

1

2.970

4.961

2

1.880

3.742

1

2.610

6.180

2

3.781

8.754

2

S.Arabistan

723

1.097

0

669

916

0

693

1.212

0

1.613

2.725

1

3.778

8.020

2

Diğer

33.744

48.255

15

17.120

26.442

9

17.850

33.963

10

14.890

31.778

10

24.025

54.103

13

Toplam

229.879

326.606

100

183.660

280.341

100

190.047

341.565

100

166.758

331.773

100

179.603

402.949

100


Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

2016 yılında Rusya, Türkiye`den yapılan tarafından portakal ihracatına ilişkin bir kısıtlama uygulamamıştır. İhracat miktarı bir önceki yıla göre % 30`un üzerinde artış göstermiştir. 

2.1.4. Greyfurt

Türkiye`de 60 bin dekar alanda greyfurt üretimi yapılmaktadır. Greyfurt ağacı sayısı 1,5 milyon kadardır. Üretim 2016 yılında 250 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-11`de greyfurt üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-11 Greyfurt Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin

Alanı (dekar)

Üretim           (ton)

Toplam               ağaç sayısı

2012

65.143

226.738

1.552.027

2013

64.195

228.799

1.536.971

2014

63.875

229.555

1.541.347

2015

63.476

250.025

1.532.056

2016

61.554

253.120

1.472.527

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Greyfurt üretimimizin de yaklaşık % 70`i ihraç edilmektedir. 2016 yılındaki ihracatımız 180 bin ton civarında gerçekleşmiştir.  En büyük pazar Rusya olup, ihracatın yaklaşık ¼`ü bu ülkeye yapılmaktadır.  Polonya ve Romanya`ya yapılan ihracat miktarı, toplam greyfurt ihracatının % 10`u düzeyindedir. Çizelge-12`de greyfurt ihracatımıza ilişkin veriler yer almaktadır. 

Çizelge-12 Greyfurt İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer

 (Bin$)

Miktar

Değer

 (Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Ton

%

Rusya

28.735

40.717

25

29.712

44.139

32

21.985

39.413

22

21.148

40.413

26

20.521

41.400

23

Polonya

8.815

13.815

8

5.838

9.029

7

7.538

14.630

8

5.695

13.093

9

8.437

19.021

10

Romanya

11.742

21.241

13

5.178

8.037

6

8.836

19.367

11

5.983

14.516

9

7.626

18.139

10

Ukrayna

12.356

17.882

11

14.108

20.834

15

8.394

14.532

8

4.608

8.910

6

6.331

12.845

7

Bulgaristan

3.759

8.605

5

3.541

5.733

4

5.100

11.146

6

4.171

10.229

7

4.976

12.570

7

Hollanda

3.718

5.600

3

2.790

3.928

3

8.165

14.360

8

5.449

11.011

7

5.762

11.071

6

Irak

6.492

9.237

6

2.779

4.258

3

4.749

8.724

5

3.036

6.298

4

3.862

8.602

5

Almanya

6.891

10.169

6

7.321

9.856

7

5.347

8.583

5

4.855

9.287

6

5.063

8.367

5

Diğer

25.437

38.450

23

20.900

31.343

23

25.831

47.557

27

19.603

39.939

26

24.921

50.288

28

Toplam

107.946

165.717

100

92.166

137.157

100

95.945

178.312

100

74.548

153.697

100

87.498

182.303

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

2016 yılında Rusya, Türkiye`den yapılan tarafından greyfurt ihracatına ilişkin bir kısıtlama uygulamamıştır. İhracat miktarı bir önceki yıla benzer seviyelerde gerçekleşmiştir. 

2.2. Yaş Meyve

Yaş sebze ve meyve ihracatımız içinde yaş meyve ürünlerinin payı % 30 civarındadır. Bu grupta yer alan üzüm, nar, şeftali, kayısı, kiraz, çilek ve elma toplam yaş meyve ihracatı içinde % 80`likpaya sahiptir. 

2.2.1. Üzüm

Türkiye`de 4 milyon dekarı aşkın alanda üzüm üretimi yapılmaktadır. Üretim 2016 yılında 4 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-13`de üzüm üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-13 Üzüm Üretimine İlişkin Bilgiler

Üzüm

Yıl

Alan            (dekar)

Üretim             (ton)

Toplam

Ağaç sayısı

2012

4.622.959

4.234.305

4.622.959

2013

4.687.922

4.011.409

4.687.922

2014

4.670.929

4.175.356

4.670.929

2015

4.619.557

3.650.000

4.619.557

2016

4.352.269

4.000.000

4.352.269

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Üzüm ihracatımız 200 bin ton civarında gerçekleşmektedir. En büyük pazar Rusya olup, ihracatın %60`ı aşkın kısmı bu ülkeye yapılmaktadır. Ancak Rusya, 2016 yılında Türkiye`den üzüm almamıştır. Bu kısıtlamaya karşın üzüm ihracatı 2015 yılı düzeyinde gerçekleşmiştir. Çizelge-14`de üzüm ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-14 Üzümİhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

106.350

132.104

63

117.608

121.386

60

126.305

159.375

62

97.560

119.847

68

0

0

0

Ukrayna

14.709

22.936

11

13.313

18.748

9

12.120

18.226

7

4.511

7.562

4

10.991

23.199

13

Almanya

13.197

14.105

7

12.814

11.862

6

12.049

12.467

5

9.484

9.894

6

9.948

11.424

7

Bulgaristan

7.349

11.494

5

17.866

19.820

10

15.913

21.571

8

273

483

0

660

1.201

1

Belarus

4.899

7.674

4

8.052

10.797

5

9.894

15.170

6

5.519

8.998

5

25.581

49.153

28

S. Arabistan

3.947

6.590

3

3.554

4.557

2

3.643

5.393

2

6.203

8.796

5

12.032

17.780

10

Moldova

1.450

2.490

1

2.418

3.695

2

1.033

1.826

1

668

942

1

316

810

0

Polonya

1.730

1.954

1

1.496

1.459

1

4.500

5.009

2

4.970

5.163

3

7.504

8.870

5

Hollanda

1.241

1.426

1

1.428

1.346

1

1.993

2.271

1

1.640

2.138

1

1.738

2.036

1

İngiltere

1.411

1.184

1

1.742

1.334

1

2.097

1.784

1

1.570

1.279

1

1.739

1.424

1

Avusturya

1.210

1.021

0

1.038

829

0

1.056

979

0

2.648

2.368

1

2.200

2.131

1

DiğerÜlkeler

5.055

6.359

3

6.329

7.441

4

9.022

11.743

5

6.354

7.705

4

31.835

54.548

32

Toplam

162.547

209.335

100

187.657

203.274

100

199.625

255.814

100

141.401

175.175

100

104.545

172.577

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

İhracatta düşüş olmaması Belarus (Beyaz Rusya), Ukrayna ve Suudi Arabistan`a yapılan ihracattaki artıştan kaynaklanmıştır. Belarus ve Ukrayna`nın Rusya`ya komşu olması, ülkemiz üzümlerinin bu ülkeler aracılığı ile dolaylı yoldan Rusya`ya gitmesi olasılığını akla getirmektedir. 

2.2.2. Nar

Türkiye`de 300 bin dekar alanda nar üretimi yapılmaktadır. Nar ağacı sayısı 17 milyondan fazladır. Üretim 2016 yılında 465 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-15`de nar üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-15 Nar Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu

Meyveliklerin alanı(dekar)

Üretim    (ton)

Toplam

ağaç sayısı

2012

269.024

315.150

15.801.804

2013

283.991

383.085

16.175.969

2014

304.548

397.335

17.789.848

2015

307.511

445.750

17.382.612

2016

305.302

465.200

17.340.592

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Nar ihracatımız 150 bin ton civarında gerçekleşmektedir. Üretimimizin 1/3`ünden fazlası ihraç edilmektedir. En büyük pazar Rusya olup, ihracatın %30`dan fazlası bu ülkeye yapılmaktadır. Ancak 2016 yılında Rusya Türkiye`den nar alımını azaltmıştır. Bu kısıtlama nedeniyle 2015 yılında ihracatın %32`si Rusya`ya yapılmışken, 2016 yılında bu oran %6 olmuştur.Çizelge-16`da nar ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-16 Nar İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

31.657

36.065

43

46.517

52.039

38

41.125

45.700

33

35.274

47.993

32

8.262

10.147

6

Ukrayna

8.774

12.326

15

13.121

17.896

13

7.554

10.238

7

4.745

7.640

5

8.203

15.237

8

Almanya

11.028

8.809

10

13.113

10.521

8

11.874

10.393

8

10.587

10.890

7

14.562

15.385

8

Irak

2.747

5.794

7

8.290

18.492

14

13.060

31.475

23

13.494

36.800

25

16.390

59.892

33

Belarus

1.845

2.343

3

4.491

5.859

4

3.678

4.413

3

1.981

3.459

2

14.370

20.199

11

Bulgaristan

1.299

1.859

2

2.355

3.188

2

3.193

4.524

3

1.225

2.032

1

877

1.764

1

Moldova

1.341

1.854

2

2.237

3.732

3

1.476

2.364

2

1.103

1.971

1

883

1.555

1

İngiltere

1.801

1.356

2

2.292

1.946

1

2.243

1.794

1

2.526

2.321

2

2.984

3.526

2

Hollanda

1.505

1.204

1

2.228

1.865

1

2.620

2.327

2

2.673

2.903

2

3.757

4.610

3

İsveç

1.303

1.184

1

1.973

2.174

2

1.418

1.614

1

1.563

2.016

1

1.700

2.297

1

Romanya

866

1.154

1

1.260

1.731

1

1.737

1.847

1

2.570

2.905

2

3.134

3.727

2

Diğer

9.602

10.659

13

13.780

16.219

12

18.450

21.295

15

18.945

26.838

18

28.619

45.754

25

Toplam

73.769

84.608

100

111.658

135.662

100

108.429

137.985

100

96.686

147.769

100

103.741

184.093

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

Rusya`ya yapılan nar ihracatındaki düşüşe karşın, toplam ihracat %20 artmıştır. Bu artışta Belarus ve Irak`a yapılan ihracattaki artış önemli ölçüde etkili olmuştur. 

2.2.3. Şeftali

Türkiye`de 450 bin dekar alanda şeftali üretimi yapılmaktadır. Şeftali ağacı sayısı 20 milyondan fazladır. Üretim 2016 yılında 674 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-17`de şeftali üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-17 Şeftali Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu Meyveliklerin

alanı (dekar)

Üretim

(ton)

Toplam

Ağaç sayısı

2012

443.784

611.165

17.719.376

2013

438.306

637.543

18.229.346

2014

440.698

608.513

18.568.496

2015

445.037

642.727

19.618.841

2016

452.365

674.136

20.221.074

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Şeftali ihracatımız 30 bin ton civarında gerçekleşmektedir. 2015 yılında ihraç edilen şeftalinin yarısı Rusya`ya gönderilmiştir. Ancak 2016 yılında Rusya Türkiye`den şeftali almamıştır. Bu kısıtlamaya karşın toplam şeftali ihracatında bir miktar artış meydana gelmiştir. Çizelge-18`de şeftali ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-18 Şeftali İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar Şeftali

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

8.632

10.167

30

7.568

6.620

30

14.773

13.237

53

12.776

12.654

49

0

0

0

Irak

1.568

4.600

14

1.716

4.814

22

1.042

2.742

11

1.473

5.517

21

3.014

11.958

43

S.Arabistan

2.973

6.642

20

2.205

3.795

17

2.667

4.032

16

2.697

4.898

19

5.232

7.446

27

Ukrayna

2.969

5.022

15

1.504

2.438

11

382

715

3

51

84

0

629

1.117

4

Suriye

1.030

3.112

9

144

498

2

198

540

2

154

570

2

137

676

2

Bulgaristan

910

1.143

3

651

621

3

1.043

1.174

5

46

46

0

90

96

0

Diğer

2.619

3.000

9

3.269

3.209

15

2.424

2.463

10

1.946

2.249

9

4.672

6.727

24

Toplam

20.701

33.685

100

17.056

21.994

100

22.528

24.904

100

19.143

26.016

100

13.774

28.021

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

Rusya`nın Türkiye`den şeftali almaması nedeniyle ortaya çıkan eksiklik, özellikle Irak`a yapılan ihracatın bir önceki yıla göre bir kat artması ve kısmen Suudi Arabistan`a yapılan ihracat artışı ile giderilmiştir. 

2.2.4. Kayısı

Türkiye`de 1,2 milyon dekar alanda kayısı üretimi yapılmaktadır. Kayısı ağacı sayısı 18 milyon kadardır. Üretim 2016 yılında 730 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-19`da kayısı üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-19 Kayısı Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin

Alanı(dekar)

Üretim

(ton)

Toplam

ağaçsayısı

2012

1.140.516

760.000

16.663.804

2013

1.156.132

780.000

16.974.509

2014

1.169.181

270.000

17.388.356

2015

1.221.598

680.000

17.685.522

2016

1.238.052

730.000

17.869.489

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Kayısı ihracatımız üretimdeki dalgalanmalardan önemli ölçüde etkilenmekte, üretimin iyi olduğu yıllarda 50 bin tonları geçmektedir.  Bu ihracat miktarının yaklaşık yarısı Rusya`ya gönderilmektedir. Ancak 2016 yılında Rusya Türkiye`den kayısı almamıştır. Bu kısıtlamanın etkisiyle kayısı ihracatında azalış meydana gelmiştir. Çizelge-20`de kayısı ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-20 Kayısı İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar Kayısı

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

16.124

23.208

41

16.659

18.568

45

12.560

14.708

55

21.971

28.795

52

0

0

0

Irak

4.766

14.042

25

2.606

7.601

18

1.574

4.182

16

5.062

17.221

31

4.876

18.684

50

Almanya

4.003

4.729

8

13.055

5.735

14

6.295

1.523

6

6.646

2.887

5

6.522

3.381

9

Bulgaristan

9.178

4.905

9

3.546

3.828

9

2.526

2.551

10

133

134

0

153

170

0

S. Arabistan

857

1.555

3

962

1.261

3

982

872

3

1.570

2.345

4

3.780

3.783

10

Belarus

494

670

1

363

428

1

315

396

1

217

380

1

1.874

3.180

9

Diğer

6.191

7.092

13

5.201

4.121

10

3.167

2.460

9

3.638

3.576

6

7.105

7.968

21

Toplam

41.613

56.202

100

42.391

41.543

100

27.420

26.692

100

39.236

55.337

100

24.310

37.166

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

2016 yılı kayısı ihracat verileri incelendiğinde, ihracatın % 50`sinin Irak`a yapıldığı, Belarus`u yapılan kayısı ihracatının da % 1`ler seviyesinden % 9 seviyesine çıktığı görülmektedir. Bu artış Rusya`nın ihracat kısıtlaması yaptığı diğer ürünlerdeki olasılığı hatırlatmaktadır. 

2.2.5. Kiraz

Türkiye`de 800 bin dekarı aşkın alanda kiraz üretimi yapılmaktadır. Kiraz ağacı sayısı 28 milyon kadardır. Üretim 2016 yılında 600 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-21`de kiraz üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-21 Kiraz Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin

Alanı(dekar)

Üretim

(ton)

Toplam            ağaç sayısı

2012

744.138

470.887

24.180.745

2013

764.594

494.325

25.157.892

2014

790.420

445.556

26.318.907

2015

814.078

535.600

27.229.964

2016

847.461

599.650

27.761.403

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

Kiraz ihracatımız son yıllarda artış eğilimi içindedir. 2016 yılında bir önceki yıla göre yaklaşık %15 artış göstererek 80 bin ton düzeyine ulaşmıştır.  Kiraz ihracatının en fazla yapıldığı ülke Almanya olup, ihracatın % 30`u bu ülkeye yapılmaktadır. Rusya ve son yıllarda artan ihracat miktarı ile Irak, kiraz dışsatımının en fazla olduğu diğer ülkelerdir. Çizelge-22`de kiraz ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-22 Kiraz İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar Kiraz

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer (Bin$)

Miktar

Değer

 (Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Almanya

67.610

16.469

30

66.930

16.562

31

67.067

16.789

34

21.452

18.167

26

81.972

25.392

32

Rusya

13.259

12.528

23

14.445

13.712

26

12.973

10.359

21

52.465

20.219

29

26.766

17.290

22

İtalya

13.549

3.379

6

7.531

2.122

4

5.866

1.691

3

3.370

1.526

2

8.917

3.498

4

İsveç

7.290

1.922

3

7.387

1.908

4

5.860

1.589

3

5.550

2.003

3

10.004

3.403

4

Bulgaristan

17.475

9.881

18

11.233

5.598

10

12.502

6.396

13

0

1

0

365

288

0

Moldova

2.542

1.663

3

3.397

2.029

4

1.839

1.212

2

1.776

1.446

2

0

0

0

Hollanda

7.518

1.843

3

8.686

1.925

4

9.572

2.040

4

8.906

2.274

3

16.288

3.772

5

Irak

550

899

2

1.120

1.418

3

1.827

2.756

6

5.000

14.067

21

4.085

14.422

18

Norveç

4.009

850

2

8.090

1.436

3

8.498

1.548

3

6.540

1.608

2

7.726

1.761

2

Avusturya

516

147

0

727

183

0

435

113

0

558

227

0

10.624

3.517

4

Diğer

22.076

5.458

10

25.169

6.572

12

18.593

5.264

11

17.050

7.034

10

15.791

6.447

8

Toplam

156.394

55.039

100

154.717

53.467

100

145.032

49.758

100

122.668

68.569

100

182.539

79.789

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

Kiraz ihracatımızın yaklaşık % 30`u ihraç edilmektedir. Kiraz ihracatı yapılan ülke yelpazesinin genişlemesi, kiraz üretimimize önemli katkı yapacaktır. 

2.2.6. Çilek

Türkiye`de 150 bin dekar alanda çilek üretimi yapılmaktadır. Üretim 2016 yılında 400 bin tonugeçmiştir. Çizelge-23`de çilek üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-23 Çilek Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin

Alanı (dekar)

Üretim

(ton)

2012

127.928

351.834

2013

135.494

372.498

2014

134.234

376.070

2015

141.893

375.800

2016

154.308

415.150

Kaynak; TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 

2015 yılında çilek ihracatının % 75`i Rusya`ya yapılmıştır. 2016 yılında Rusya`nın Türkiye`den çilek alımına durdurması ile ihracatımız yarı yarıya azalmıştır. Çizelge-24`de çilek ihracatımıza ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-24 Çilek İhraç Ettiğimiz Ülkeler

Yıllar Çilek

2012

2013

2014

2015

2016

Ülkeler

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

Değer

(Bin$)

Miktar

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

(Ton)

%

Rusya

12.604

12.223

57

17.004

11.871

61

13.033

10.042

70

17.279

13.238

75

0

0

0

Romanya

3.549

4.851

23

3.228

3.332

17

1.066

1.266

9

1.777

1.379

8

2.947

2.519

26

Irak

633

1.016

5

1.309

1.277

7

1.068

1.170

8

1.349

1.564

9

1.775

3.298

35

Bulgaristan

932

1.055

5

999

944

5

800

747

5

431

28

0

1

1

0

Gürcistan

30

41

0

47

69

0

114

112

1

43

118

1

1.461

1.961

21

Diğer

2.107

2.240

10

2.187

2.060

11

813

949

7

801

1.239

7

1.501

1.778

19

Toplam

19.856

21.426

100

24.775

19.553

100

16.893

14.287

100

21.681

17.566

100

7.685

9.557

100

Kaynak; TUİK Dış Ticaret İstatistikleri 

Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan`a yapılan çilek ihracatında artış görülse de, bu artış, Rusya`nın kısıtlaması nedeni ile ortaya çıkan ihracat azalmasını giderememiştir. 

2.2.7. Elma

Türkiye`de 1,7 milyon dekar alanda elma üretimi yapılmaktadır. Elma ağacı sayısı 70 milyondan fazladır. Üretim 2016 yılında yaklaşık 3 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelge-25`de elma üretimine ilişkin bilgiler yer almaktadır. 

Çizelge-25 Elma Üretimine İlişkin Bilgiler

Yıl

Toplu meyveliklerin

Alanı (dekar)

Üretim

(ton)

Toplam

Ağaç sayısı

2012

1.748.126

2.888.985

61.100.976