KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, ABİYOTİK VE BİYOTİK STRESLER NEDENİYLE MISIR ÜRETİMİNİ ETKİLEYEBİLİR…

GENEL MERKEZ
26.12.2014 (Son Güncelleme: 21.09.2015 17:18:50)

Mısır, genellikle çok nemli iklim bölgelerinde yetiştirilebilen, tek yıllık Buğdaygiller familyasından, özellikle yağı doymamış yağ grubunda olan bir tarım bitkisidir.

Mısır bitkisi, insan gıdası ve hayvan yemi olarak kullanılmasının yanı sıra, sanayide birçok ürünün ham maddesidir. Gelişmiş ülkelerde tüketilen mısırın büyük bir kısmı hayvan yemi olarak kullanılırken, az gelişmiş ve geri kalmış ülkelerde çok büyük bir kısmı insan beslenmesinde kullanılmaktadır.

ABD, Çin ve AB en büyük ekim alanlarına sahip ülkelerdir.

ABD‘de etanol üretiminde hammadde olarak mısır kullanılmaktadır Etanol mısır piyasasını iki şekilde etkilemektedir. Bunlardan birincisi, etanol üretiminin hammaddesi olarak mısırın kullanımı iken, diğeri yan ürünleri (DDGS ve CGF) ile yem sanayine hammadde üretmesidir.

Türkiye‘de tahıllar içinde buğday ve arpadan sonra en geniş ekim alanına sahiptir. Türkiye‘de mısır ekim alanlarının en fazla olduğu bölge Akdeniz Bölgesi olup, bunu Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz Bölgeleri takip etmektedir.

Türkiye`de mısır; yem, nişasta, glikoz, yağ ve son yıllarda biyoetanol üretiminde kullanılmaktadır.

 undefined

Mısır Tüketiminin Sektörel Dağılımı (%)

 

Daha çok Çukurova, Amik Ovası ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi`nde yetiştirilen mısır, özellikle pamuk olmak üzere buğday ve yağlı tohumlara münavebeli ekilen bir üründür.

Türkiye`de mısır üretiminde 2000-2013 yılları arasındaki 12 yıllık dönemde oldukça önemli değişim olmuştur. Bu çerçevede mısır ekim alanları %20, üretim %181, verim ise %115 artmıştır. Bu değişimde etkili olan faktörler şunlardır;

·  Hibrit tohumların kullanımı,

·  Bölgeye uygun tohum çeşitlerinin kullanımı

·  Yetiştirme tekniklerinin gelişmesi,

·  Etlik piliç yemi üretimi başta olmak üzere yem sanayi talebindeki artış,

·  İkinci ürün üretiminin artması,

·  Pamuğa alternatif olarak mısır ekiminin artması,

·  GAP alanında ve Ege Bölgesi`nde ekim alanı artışı,

·  Dünya piyasalarında artan mısır fiyatlarının yurtiçi fiyatlara da yansıması,

·  Prim ve gübre, mazot gibi desteklerle üretimin özendirilmesi,

·  2007 ve 2014 yılı haricindeki dönemin genelinde iklimsel faktörlerin üretimi olumlu yönde etkilemesi.

 TÜRKİYE`DE YILLARA GÖRE MISIR EKİM ALANI, ÜRETİMİ VE VERİMİ 

Yıllar

Ekim Alanı

(da)

Üretim

(ton)

Verim

(kg/dekar

1990

5.150.000

2.100.000

408

1995

5.150.000

1.900.000

369

2000

5.550.000

2.300.000

414

2001

5.500.000

2.200.000

400

2002

5.000.000

2.100.000

420

2003

5.600.000

2.800.000

500

2004

5.450.000

3.000.000

550

2005

6.000.000

4.200.000

700

2006

5.360.000

3.811.000

711

2007

5.175.000

3.535.000

683

2008

5.950.000

4.274.000

718

2009

5.920.000

4.250.000

718

2010

5.940.000

4.310.000

726

2011

5.890.000

4.200.000

713

2012

6.226.094

4.600.000

739

2013

6.599.980

5.900.000

894

 

YILLARA GÖRE MISIR EKİM ALANI VE ÜRETİMİ

Çukurova geleneksel mısır üretim bölgesidir ve halen en önemli üretim bölgesi olma konumunu sürdürmektedir. Bölgede özellikle de Adana`da mısır üretiminin gelişmesinde, 1980`li yıllarda yürütülen ikinci ürün mısır projesinin katkısı oldukça önemlidir. Diğer yandan, Türkiye`deki 6 nişasta bazlı şeker fabrikasından 3`ünün Adana`da bulunması, yüksek kapasiteli mısır özü yağı üretim tesislerinin bulunması, diğer bölgelerde bulunan yem vb. mısır işleme tesisleri için tedarik merkezi olması gibi faktörler de bölge üretimini geliştiren etkenler olmuştur.

Güneydoğu Anadolu 2000 yılından bu yana mısır üretiminin 48 bin tondan, 1,63 milyon tona yükselerek en hızlı artışın gerçekleştiği bölge olarak dikkat çekmektedir. Bölgede sulamaya yeni açılan alanların yanı sıra pamuk alternatifi ekimdeki artış mısır üretimini etkileyen en önemli faktörler olmuştur. İkinci ürün mısır ekiminin bölgede gelişmesi de mısır üretimini önemli derecede artırmıştır.

BÖLGELERE GÖRE MISIR ÜRETİMİ (2013)

Bölgeler

Ekilen Alan

(da)

Ekim Alanında

Payı (%)

Üretim

(ton)

Üretimdeki

Payı (%)

Akdeniz

195.212

29,6

2.013.477

34,0

Güneydoğu

188.096

28,5

1.625.931

27,6

Ege

78.002

11,8

823.360

14,0

Marmara

67.363

10,2

618.308

10,5

İç Anadolu

52.486

8,0

522.831

8,9

Karadeniz

74.779

11,3

271.808

4,6

Doğu Anadolu

3.277

0,5

24.285

0,4

GENEL TOPLAM

659.222

100

5.900.000

100

 

İLLERE GÖRE MISIR EKİM ALANI VE ÜRETİMİ (2013)

İller

Ekim Alanı

(Hektar)

Ekim Alanında

Payı (%)

Üretim

(Ton)

Üretimde

Payı (%)

Adana

89.849

13,6

915.284

15,5

Şanlıurfa

95.915

14,5

732.125

12,4

Mardin

54.973

8,3

513.639

8,7

Konya

34.131

5,2

353.552

6,0

Sakarya

36.127

5,5

350.974

5,9

Manisa

29.826

4,5

331.092

5,6

Osmaniye

30.867

4,7

326.705

5,5

Kahramanmaraş

29.745

4,5

291.572

4,9

Mersin

18.208

2,8

216.533

3,7

Hatay

19.909

3,0

213.598

3,6

10 İl Toplamı

439.550

66,6

4.245.074

71,8

GENEL TOPLAM

659.998

100,0

5.900.000

100,0

MISIR DIŞ TİCARETİ

Ülkemiz mısır ithalat ve ihracat miktarlarına ait veriler aşağıdaki tabloda görülmektedir. TÜİK verilerine göre 2012/13 dönemi ülkemiz mısır ürünü yeterlilik derecesi %77,5 oranında olup, yurt içi kullanım ve üretim miktarına bağlı olarak oluşan arz-talep dengesizliği ithalat yoluyla giderilmektedir. Ayrıca uygulanan gümrük vergisi oranı ve Dâhilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında kullanılan belge sayısı da ithalat miktarını doğrudan etkilemektedir. Son dönemde en fazla mısır ithalatı 1.818.458 ton ile 2003 yılında, en fazla ihracat ise 325.434 ton ile 2009 yılında gerçekleşmiştir. 2013 yılında mısır ihracatı 210.927 ton, ithalatı ise 1.548.133 ton olmuştur. 2013 yılı mısır ithalatının % 88,38`i DİR kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ülkemiz, mısır ithalatını ağırlıklı olarak Rusya Federasyonu, Ukrayna, Bulgaristan, Romanya, Fransa ve Macaristan`dan yapmaktadır.

TÜRKİYE`NİN MISIR İTHALAT VE İHRACAT MİKTARLARI

Yıllar

İthalat

İhracat

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

2002

1.179.937

133.754

9.019

10.953

2003

1.818.458

276.182

11.039

13.105

2004

1.049.744

190.477

10.525

15.805

2005

218.059

47.335

127.581

22.327

2006

30.579

12.702

192.950

35.951

2007

1.128.456

269.337

8.320

12.478

2008

1.151.407

381.938

15.056

24.948

2009

485.131

135.136

325.434

81.323

2010

452.362

124.157

10.649

26.006

2011

381.293

136.119

13.945

27.923

2012

807.480

245.919

20.359

33.820

2013

1.548.133

473.138

210.927

88.124

MISIR MÜDAHALE ALIM FİYATI

Ülkemizde mısır hasadı, 31 Temmuz 2014 itibariyle Çukurova ve Amik Ovası‘nda başlamıştır. TMO mısır müdahale alım fiyatını 15 Ağustos 2014 günü açıklamıştır. 2013 yılında, 640 TL/Ton olarak açıklanmış olan mısır müdahale alım fiyatı; 2014 yılında ton başına 680 TL olarak belirlenmiştir. Bu fiyata ilave olarak geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi 40 TL/Tonluk primin yanında gübre, mazot ve toprak analizi gibi destek ödemelerine 2014 yılında da devam edileceği bildirilmiştir.

Tablodan görüleceği gibi; son 5 yıllık dönemde mısır müdahale alım fiyatı toplam %51 oranında artırılmış; buna karşılık prim desteğinde hiçbir artış yapılmamıştır (40 TL/Ton). Buna karşılık söz konusu bu dönemde mazot fiyatı %87; gübre fiyatları ise %62-75 oranında artmış; yani ticaret hadleri çiftçinin aleyhine gelişmiştir.

YILLARA GÖRE TMO MISIR ALIM FİYATLARI (TL/Ton)

Yıllar

Alım Fiyatı

(TL/Ton)

Fiyat İndeksi

2009=100

Prim Desteği

(TL/Ton)

2009

450

100

40

2010

490

109

40

2011

540

120

40

2012

595

132

40

2013

640

142

40

2014

680

151

40

GİRDİ FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİM

YILLAR

FİYATI (TL/Ton)

FİYAT İNDEKSİ (2009 = 100)

%33 AN

Üre

20.20.0

Mazot

%33 AN

Üre

20.20.0

Mazot

2009

479

630

520

2.370

100

100

100

100

2010

531

631

617

2.930

111

100

119

124

2011

678

893

964

3.610

142

142

185

152

2012

800

1.071

958

3.730

167

170

184

157

2013

836

1.018

873

4.280

175

162

168

181

2014

850

1.043

914

4.440

177

166

175

187

TMO TARAFINDAN BU YIL MISIR ALIMLARINDA İZLENECEK POLİTİKALAR AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE BELİRTİLMİŞTİR;

·  TMO, mısır üretimi yapılan bölgelerdeki tüm işyerlerinde 18 Ağustos 2014, Pazartesi günü itibariyle mısır alımına başladı.

·  Çiftçi Kayıt Sistemi‘ne kayıtlı üreticiler, belgelerindeki üretim miktarının tamamını peşin satabilecek veya emanete bırakabileceklerdir.

·  ÇKS Belgesi olmayanlar ise üreticiden aldığını belgelemek kaydıyla TMO depolarına emanete bıraktıkları ürünlerini, 1 Ocak 2015 – 31 Mayıs 2015 tarihleri arasında TMO‘ya satabileceklerdir.

·  TMO, üreticilerimizin işyerleri önünde uzun süre beklemelerini önlemek amacıyla geçen yıl olduğu gibi 2014 yılında da mısır alımlarını Randevulu olarak yapacaktır. Randevusuz alım yapılmayacaktır.

·  Randevular, randevu.tmo.gov.tr, www.randevu.tmo.gov.tr ve www.tmo.gov.tr internet adresleri üzerinden veya TMO işyerlerinden alınabilecektir.

·  Pazar günleri hariç haftanın 6 günü alım yapılacaktır.

·  Emanet alımlar, geçici alım merkezleri dahil boş depo kapasitesi olan tüm işyerlerimizde yapılacaktır.

·  Ürünlerini TMO depolarına emanete bırakan üreticiler, talepleri halinde makbuz senediyle TMO‘dan %30 avans alabilecek veya anlaşmalı bankalardan kredi kullanabileceklerdir. ÇKS belgesi olmayanlar ise anlaşmalı bankalardan makbuz senediyle yalnızca kredi kullanabileceklerdir.

·  Bu yıl ürün bedelleri, ürünün TMO‘ya teslim tarihinden itibaren 30 gün içerisinde üretici banka hesaplarına aktarılacaktır.

·  Ürününü anlaşmalı bankalardan alınan ürün kartı ile teslim eden üreticilere ise 30 gün yerine, 10 gün içerisinde ödeme yapılacaktır. (Ziraat Bankası, Halkbank, Akbank, ING Bank, Garanti Bankası, Yapı Kredi Bankası, Denizbank, TEB, Albaraka Türk ve İş Bankası)

 

Mısır Üretim Alanlarının Sorunları ve Çözüm Önerileri

1-İşletmelerin küçük, şekilsiz, çok parçalı ve dağınık olmaları nedeniyle arazi işlerlikleri, verimlilikleri,dolayısıyla üreticilerin üretim ve geliri düşüktür.

Öneri: Arazi toplulaştırma çalışmalarına hız verilmeli.

2-Kendilerini geliştirecek yatırım imkanlarına ulaşmada yetersizlik ve yapısal dönüşümlerin yetersizliği. 

Öneri: Örgütlenme, kooperatifçilik, yatırım ve tarım danışmanlık hizmetinden yararlanılmalı.

3-Tarımda yetersiz ve vasıfsız işgücü.

Öneri: Mesleki eğitim düzenlenmeli.

4-Hasat sonrası depolama ve pazarlama.

Öneri: Lisanslı depoculuğa ağırlık verilmeli/TMO imkanlarından daha çok yararlanacak altyapının oluşturulması-üretici ürünün salon satışlarında açık artırma ile satışı sağlanmalı, tekelleşme engellenmelidir.

5-Bölgelerde gittikçe artan oranda hastalıkların baş göstermesi (Kuzey yaprak yanıklığı, Fusarium,Pithyum...)ayrıca zararlıların baş göstermesi (bozkurt, mısırkurdu ve mısır koçankurdu…)

Öneri:Dayanıklı çeşit kullanılmalı, kültürel önlemler ve ekim nöbeti uygulanmalıdır.

6-Girdi maliyetlerinin yüksek olması (tarla kirası,gübreleme, yakıt giderleri…)

Öneri: Örgütlenme ve kooperatifçilik geliştirilmeli, gübre ve yakıttaki vergiler düşürülmeli veya destekler arttırılmalı.

7-Aşırı azotlu gübre kullanımı.

Öneri: Toprak ve yaprak analizi birlikte yapılmalı.

8-Fark ödemesi desteğinin düşük olması.

Öneri: Fark ödeme desteği artırılmalıdır.

9-Ülke üretiminin yetersizliği nedeniyle ucuz GDO`lu ürünün piyasaya girmesi

Öneri: Gerek ekim alanı gerekse birim alandan elde edilen ülke ortalama verimin artırılarak GDO`lu mısır ithalatı engellenmelidir.

10-Sulama altyapısının yetersizliği.                      

Öneri:Köyler(mahalleler) ve sulama birliklerinin sulama altyapısının güçlendirilmesi.

11-Hayvancılık nedeniyle yemlik mısıra ve silaja olan talebin artması.

Öneri: Yüksek verimli silajlık çeşitlerin geliştirilmesi.

12-Yüksek teknolojili kombine makinelerin kullanımı yetersizliği.

Öneri: Ekim, toprak işleme ve gübreleme yapan kombine makinelerin kullanımı artırmak için gerekli desteklerin sağlanması.

 

KAYNAKLAR

Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (2013) Mısır Durum ve Tahmin 2013/2014

Ulusal Hububat Konseyi,2012 Mısır Raporu

TMO (2014) 2013 Yılı Hububat Sektör Raporu

TÜİK (2014) Bitkisel Üretim İstatistikleri Veritabanı

TÜİK (2014) Dış Ticaret İstatistikleri Veritabanı 

Okunma Sayısı: 485
Fotoğraf Galerisi