ANTEP FISTIĞI RAPORU (2015)

GENEL MERKEZ
26.01.2016 (Son Güncelleme: 21.09.2016 17:27:49)

Antep fıstığı tarımında en az 300.000 kişi istihdam edilmektedir. Dolayısıyla bu alan işsizliği önlemekte, ekonomiyi güçlendirmekte ve olası toplumsal güvenlik sorunlarının önüne geçmektedir.

TÜRKİYE`DE ANTEP FISTIĞI

Türkiye İran, ABD`den sonra dünyada en fazla Antep fıstığı üreten ülke konumundadır.

Ülkemiz, Antep fıstığının gen merkezi içerisinde yer alır. Yabani ağaç miktarı yönünden zengin bir potansiyele sahip, toprak ve iklim istekleri bakımından diğer meyve türlerine göre fazla seçici bir tür olmadığı için özel bir konuma sahiptir. Türkiye`de Pistacia khinjuck, Pistacia terebinthus, Pistacia atlantica, Pistacia palestina ve Pistacia verafıstık türleri yaygın olarak bulunmaktadır.(Arpacı ve Atlı 1999; Aksoy ve ark. 2002; Tunalıoğlu ve Taşkaya2003) Ülkemizde en çok üretilen Antep fıstığı çeşitleri: Siirt, Kırmızı, Ohadi, Kellekoçi, Uzun ve Halebi çeşitleridir (Gezginç ve Duman 2004).

Ülkemizdeki Antepfıstığı, Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman, Kahramanmaraş ve Siirt illerinde bulunmakta ve üretimimizin de yaklaşık  % 90 bu illerden elde edilmektedir. Antep fıstığı lezzetli ve besin elementlerince çok zengin bir üründür.  100 gram Antepfıstığı içi; 600 kalori, % 22 protein, % 55 yağ ve %15 karbonhidrat içermektedir. Fosfor,potasyum, kalsiyum, vitamin E, vitamin B1, vitamin B2, ve nikotinamit bakımından zengindir

 DÜNYA`DA ANTEP FISTIĞI ÜRETİMİ VE PAYI (2015 YILI)

 

ÜLKELER

ÜRETİM MİKTARI (TON)

PAYI (%)

İRAN

480.000

46,92

ABD

240.000

23,46

TÜRKİYE

144.000

14,08

ÇİN

80.000

7,82

SURİYE

57.000

5,57

DİĞER ÜLKELER

22.000

2,15

GENEL TOPLAM

1.023.000

100

 Not: Tahminidir

 TÜRKİYE`DE TOPLAM  ANTEP FISTIĞI ÜRETİM ALANLARI  

YILLAR

ÜRETİM ALANLARI (DEKAR)

ORTALAMA VERİM (KG)

2009

2.144.897

2,71

2010

2.212.229

4,32

2011

2.338.368

3,63

2012

2.835.517

4,04

2013

2.813.553

2,32

2014

2.823.338

2,15

2015

2.871.232

4,02

 

TÜRKİYE`DE TOPLAM ANTEP FISTIĞI AĞAÇ SAYISI

YILLAR

TOPLAM AĞAÇ SAYISI

2009

41.605.601

2010

40.179.589

2011

41.287.986

2012

49.587.397

2013

50.122.390

2014

50.482.105

2015

51.140.000

Not: Meyve veren ve vermeyen ağaçların toplamıdır.

TÜRKİYE`NİN ANTEP FISTIĞI ÜRETİMİ

YILLAR

ÜRETİM (TON)

2000

75.000

2001

30.000

2002

35.000

2003

90.000

2004

30.000

2005

60.000

2006

110.000

2007

73.416

2008

120.113

2009

81.795

2010

128.000

2011

112.000

2012

150.000

2013

88.600

2014

80.000

2015

144.000

Kaynak : TÜİK

TÜRKİYE`NİN ANTEP FISTIĞI İHRACAT VE İTHALAT RAKAMLARI (ABD DOLARI)
 

YILLAR

İHRACAT

İTHALAT

2002

8.428.832

475.982

2003

6.251.225

452.030

2004

4.834.115

705.386

2005

6.998.100

401.441

2006

9.748.370

546.217

2007

12.349.406

1.119.005

2008

26.619.385

940.473

2009

23.131.323

2.080.303

2010

13.970.537

237.549

2011

23.342.050

223.876

2012

28.856.806

1.621

2013

48.008.023

2.186.563

2014

19.925.360

388.982

2015

--

--

Kaynak :TÜİK

SORUNLAR

01. Uluslararası pazarların ihtiyaçlarını karşılayacak miktar ve kalitede Antepfıstığı  üretilememektedir

02. İhracatçı firmalar işbirliği yapmaksızın birbirlerinden bağımsız çalışmaktadırlar.

03. İhracat işlemlerinde bürokratik zorluklar fazladır.

04. İç ve dış pazarlarda işlenmiş ürünlere yönelik tüketici tercihleri sürekli değişmektedir.

05. Uluslararası piyasalarda rekabet giderek zorlaşmaktadır.

06. Bazı işletmelerde hijyenik olmayan şartlarda ve kalitesiz üretim yapılmaktadır.

07. İç ve dış pazarlara standart olmayan kalitede ürünler sunulmaktadır.

08. Bahçelerde sulama ya yeterince yapılmamaktadır ya da bilinçsizce yapılmaktadır.

09. Bitki koruma, bitki besleme, toprak işleme ve budama gibi kültürel işlemler etkin bir şekilde ve bilinçli olarak yapılmamaktadır.

10. Çin, her geçen gün yeni fıstık plantasyonları kurmaktadır.

11. İran ve ABD gibi güçlü rakipler mevcuttur.

12. Aflatoksine karşı etkili bir çözüm henüz bulunamamıştır.

13. Meyvelerin yıkanma ve kurutulma safhalarında hijyenik koşullar sağlanamamaktadır.

14. Kayıt dışı firmalar ve fason işletmeler yaygındır.

15.Yılda 480 bin ton üretimiyle dünyanın en büyük fıstık ihracatçısı olan İran`a yaptırımların kalkmasının ardından dünyada son beş yılda fiyatı % 40 yükselen fıstığın ucuzlaması beklenmekte ve bu durum Türkiye`nin aleyhine bir durum olarak görülmektedir. 

16. Komşu ülkelerden gelen kaçak fıstık girişi önlenmelidir.

Sonuç olarak, yeni kurulacak kapama fıstık bahçelerine tesis desteği verilmeli, alan bazlı desteğe geçilmelidir. Depolama süresi uzun olan Antep fıstığında, piyasada kaliteli ürünün her an bulunabilmesi, fiyat istikrarı sağlanması ve üreticinin yeterli gelir elde edebilmesi için lisanslı depoculuk ve ürün ihtisas borsaları kurulması gerekmektedir. Antepfıstığı tarımı özellikle ülkemizde yapıldığı şekli itibariyle çok emek isteyen bir faaliyettir. Ve bu alanda en az 300.000 kişi bu alanda istihdam edilmektedir. Dolayısı ile antepfıstığı tarımı işsizliği önlemekte, ekonomiyi güçlendirmekte ve olası toplumsal güvenlik sorunlarının önüne geçmektir. Ayrıca toplumun sosyal, bireylerin psikolojik olarak daha müreffeh olmasını sağlamaktadır.

 

KAYNAKLAR

Anonim, 2014. Antepfıstığı Sektörünün Geliştirilmesi Projesi

Mevcut Durum Analizi ve Gelişim Stratejileri Raporu.

Gaziantep Ticaret Odası, Gaziantep.

Anonim, 2014a. Food and Agricultural commodities production

database, Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO).2014.

Anonim, 2014b. Bitkisel Üretim İstatistikleri Veri Tabanı,

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK).2015

Anonim, 2014h. Global Statistical Review 2008-2013. International

Nut and Dried Fruits Council Foundation, İspanya.

IRAN and Pistachio Trade, The [Pistachio]Nut Case. 2014.

Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 5(2): 43-62, 2015

Okunma Sayısı: 14990
Fotoğraf Galerisi