ŞEKER PANCARI DOSYASI-2015

GENEL MERKEZ
19.04.2016 (Son Güncelleme: 08.11.2016 15:20:37)

Şeker pancarı üretimi, ekonomik, sosyal ve kültürel bir öneme sahiptir.

Türkiye`de şeker terimi genel olarak pancar şekeri ve nişasta bazlı şeker için, tatlandırıcı ifadesi ise kalori değeri olmayan alternatif tatlandırıcılar için kullanılsa da dünyada tatlandırıcı denildiğinde tatlılık veren her çeşit madde, şeker denildiğinde ise sadece pancar ya da kamıştan elde edilen kristal beyaz şeker (sakaroz) akla gelmektedir. 

2015/16 pazarlama yılı itibariyle dünyada şekerin %82`si kamıştan, %18`i pancardan üretilmiş olup, dünya şeker borsa fiyatlarını ticarete egemen olan düşük maliyetli kamış şekeri belirlemektedir. Kamış ve pancardan elde edilen şekerler arasında kalite bakımından farklılık bulunmamaktadır. Ancak kamışın pancara göre daha düşük maliyetle üretilmesi ve işleme maliyetlerinin düşüklüğü nedeniyle kamış şekerinin maliyeti pancar şekerine göre daha düşük olmaktadır.  

Üzerinde bulunulan coğrafya gereği ülkemizde olduğu gibi Avrupa Birliği, Rusya, Ukrayna gibi ülkeler şekeri pancardan; ABD, Japonya, Çin gibi ülkeler hem pancardan hem kamıştan; Brezilya, Hindistan, Meksika, Pakistan, Tayland, Avustralya başta olmak üzere birçok ülke kamıştan üretmektedir. 

DÜNYADA ŞEKER ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ 

Dünyanın en büyük şeker üreticisi Brezilya olup, dünya üretimindeki payı %22`nin üzerindedir. Bu ülkeyi %16`lık payla Hindistan ve %8`lik payla Çin takip etmektedir. Türkiye %1,3`lük payla 15. sırada yer almaktadır. 

Dünya şeker ekonomisinin lokomotifi tüketimdir. Dünyanın en büyük şeker tüketicisi Hindistan`dır. Nüfus artış hızı ve kişi başına gelir, tüketimi belirleyen en önemli etkenlerdir. Gelişmiş ülkelerde kişi başına şeker tüketimi durağan seyretmekte, azgelişmiş ülkelerde ve şeker ekonomisi güçlü ülkelerde artmaktadır.

En Büyük Şeker Tüketicisi Ülkeler (2015)

Ülkeler

Tüketim

(Milyon Ton)

Kişi Başına

Tüketim (Kg/yıl)

Hindistan

23,5

19,0

AB

17,1

37,9

Çin

14,5

11,0

Brezilya

11,9

59,1

ABD

9,8

31,6

Rusya

5,4

36,9

Endonezya

5,5

21,8

Meksika

4,5

38,3

Pakistan

4,3

22,3

Mısır

3,1

36,0

TÜRKİYE*

2,3

23,9

                                                          Kaynak: ISO 2015 Sugar Year Book 

(*) Türkiye`de kişi başı tüketim, yurtiçi satış miktarı üzerinden hesaplanmıştır

Dünya Sağlık Örgütü`nün günlük 50 gramla sınırlandırılmasını önerdiği şeker tüketimine ilişkin araştırmasında bazı ülkelerin şeker tüketim miktarları aşağıdaki tabloda görülmektedir. Türkiye, 54 ülke arasında 37. sırada yer alıyor. En az şeker tüketilen ülkeler sıralamasında kişi başına günlük 5 gram ile Hindistan ilk sırayı almaktadır.

 

ÜLKELER

GÜNLÜK ŞEKER TÜKETİMİ (Gram)

ABD

126,0

ALMANYA

103,0

HOLLANDA

102,5

İRLANDA

96,70

AVUSTURYA

95,60

BELÇİKA

95,00

İNGİLTERE

93,20

MEKSİKA

92,50

FİNLANDİYA

91,50

KANADA

89,10

TÜRKİYE

35,40

ÇİN

16,00

ENDONEZYA

15,00

İSRAİL

14,50

HİNDİSTAN

5,00

                                      Kaynak :Euromonitor International-2015

 DÜNYADA ŞEKER PANCARI ÜRETİMİ 

Dünyada 50 ülkede şeker pancarı üretilmektedir. En çok şeker pancarı Avrupa`da üretilmektedir (hasat edilen şeker pancarı alanlarının %70`i). Dünyanın en büyük 10 şeker pancarı üreticisi ülkenin dünya toplam şeker pancarı üretimindeki payı %80 dolayındadır.

En Büyük Şeker Pancarı Üreticisi Ülkeler (2015) 

Sıra

No

Ülkeler

Ekim Alanı (Bin ha)

Üretim

 Bin ton

Payı (%)

1

Rusya

905 

55.400

   16.0 

2

ABD

464

46.790

13,5

3

Fransa

407

40.000

11,6

4

Almanya

373

32.280

9,3

5

Türkiye

273

15.951

4,6

6

Polonya

198

14.460

4,2

7

İngiltere

116

10.330

3,0

8

Çin

172

9.240

2.7

9

Hollanda

75

8.910

2.6

10

Belçika

59

7.960

2,2

Dünya

4.405

345.680

100,0

                                                                     Kaynak:FAO

 TÜRKİYE`DE ŞEKER PANCARI ÜRETİMİ 

Türkiye`de şeker pancarı üretimi 2000 yılında 18.759 milyon ton olan şeker pancarı üretimi 2015 yılında 15.951 milyon tona gerilemiştir. Buna karşılık aynı dönemde hektar başına verim 45,9 tondan 58.4 tona yükselmiştir. 

Yıllar İtibariyle Türkiye`de Şeker Pancarı Ekim ve Üretimi

Yıllar

Çiftçi Sayısı

(Bin kişi)

Ekim Alanı

(Ha)

Üretim

(Bin Ton)

Verim

(Ton/ha)

(%16 Polar.)

Pancar Alım Fiyatı (TL/Ton)

2000

411.324

408.367

18.759

45,9

33.75

2001

479.243

356.512

12.551

35,2

50.00

2002

492.232

371.795

16.523

44,4

74.00

2003

459.571

319.498

12.758

39,9

88.31

2004

390.635

320.677

13.753

42,9

98.91

2005

347.814

335.556

15.181

45,2

99.00

2006

311.799

323.714

14.452

44,6

92.00

2007

246.797

298.873

12.415

41,5

96.00

2008

209.115

320.731

15.488

48,3

110.00

2009

187.937

323.970

17.275

53,3

116.00

2010

196.901

328.651

17.942

54,6

118.00

2011

171.752

293.841

16.126

54,9

125.00

2012

140.640

279.589

14.938

53,4

135.00

2013

126.307

280.924

16.506

58,7

144.00

2014

124.354

286.402

16.632

 58.1 

158.00

2015

122.531

272.990

15.951

58.4

190.00

                                                    Kaynak: PANKOBİRLİK 

Yıllar İtibariyle Türkiye`de Şeker Üretim ve Tüketimleri

Yıllar

Üretilen Şeker

(Ton)

Tüketilen Şeker

(Bin Ton)

İthalat

(Bin Ton)

İhracat

(Bin Ton)

Yıl Sonu Stoku  (Bin Ton)

2003

1.762.393

1.902

0.6

208.6

1.276

2004

1.939.853

1.893

0.6

138.0

1.298

2005

2.070.022

1.977

4.1

3.6

1.492

2006

1.825.927

2.207

7.8

135.5

1.247

2007

1.731.030

1.999

7.8

41.8

1.333

2008

2.151.615

2.175

4.6

4.9

1.556

2009

2.532.646

2.300

4.6

4.6

1.865

2010

2.274.786

2.396

4.4

82.9

1.964

2011

2.263.277

2.300

4.6

79.5

2.083

2012

2.128.319

2.400

5,6

34.9

1.686

2013

2.390.585

2.496

9.0

63.7

1.096

2014

2.055.173

2.639

4.6

15.9

501

2015

1.986.916

2.390

55.0

10.0

143

                                                                    Kaynak: T.Ş.F.A.Ş./PANKOBİRLİK

 

 Şeker Pancarı Tohum Üretim Miktarları

Yıllar

Tohum Üretim Miktarları

(Ton)

2003

1.421

2004

1.241

2005

2.450

2006

2.720

2007

582

2008

1.448

2009

947

2010

1.005

2011

1.479

2012

1.166

2013

896

2014

1.163

2015

1.448

                                                                      Kaynak: BÜGEM

 Yıllar İtibariyle Türkiye`de Şeker Satış Fiyatları (TL/Kg)

Yıllar

Kristal Şeker (Torbalı)

(50 Kg Ambalajlı)

Bez Torbalı (Küp Şeker)

(50 Kg Ambalajlı)

2002

1.25

1.37

2003

1.40

1.52

2004

1.57

1.70

2005

1.57

1.70

2006

1.57

1.70

2007

1.57

1.70

2008

1.65

2.05

2009

1.82

--

2010

1.82

--

2011

1.97

2.04

2012

2.12

2.63

2013

2.28

2.84

2014

2.50

3.10

2015

2.68

3.32

                                      Kaynak: T.Ş.F.A.Ş.(Mart 2016)Fabrika Çıkışı Fiyatlarıdır. (KDV hariçtir) 

Beyaz Şeker Dünya Borsa Fiyatları

YILLAR

Londra Borsası US DOLAR /TON

2003

213,75

2004

212,37

2005

275,61

2006

358,50

2007

321,40

2008

394,00

2009

485,46

2010

614,70

2011

602,60

2012

580,86

2013

536,15

2014

435,05

2015

351,30

2016

421,00

                                                  Kaynak:İnvesting.com : Mart 2016

AVRUPA BİRLİĞİNDE ŞEKER KOTALARI

AB, 30 Eylül 2017 tarihine kadar yürürlükte kalacak olan yeni beyaz şeker kotasını 17 Aralık 2013 tarihli ve 1308/2013 sayılı tüzük ile toplam 13,5 milyon ton; kota kapsamındaki fruktoz (izoglukoz) üretim miktarını da kuru madde bazında 720 bin ton olarak belirlemiştir. AB`de izoglikoz kotasının toplam şeker kotasına oranı %5,3`tür.

AB Ülkeleri Üretim Şeker Kotaları (2015/2016) (Ton) 

Üye Ülkeler

Pancar Şekeri

İzoglikoz*(HFCS)

Toplam

Almanya

2.898.256

56.638

2.954.894

Avusturya

351.027

0

351.027

Belçika

676.235

114.580

790.815

Bulgaristan

89.198

89.198

Çek Cumhuriyeti

372.459

0

372.459 

Danimarka

363.906

0

363.906

Finlandiya

80.999

0

80.999

Fransa (Anakara)

3.004.811

0

3.004.811

Fransa (Denizaşırı)

280.000

0

280.000

Hırvatistan

192.877

0

192.877 

Hollanda

804.888

0

804.888

İngiltere

1.056.474

0

1.056.474

İspanya

498.480

53.810

552.290

İsveç

268.000

0

268.000

İtalya

508.379

32.493

540.872

Litvanya

90.252

0

90.252

Macaristan

105.420

250.266

355.686

Polonya

1.405.608

42.861

1.448.469

Portekiz (Anakara)

12.500

12.500

Portekiz (Azor Adaları)

800

0

800

Romanya

104.689

0

104.689

Slovakya

112.320

68.095

180.414

Yunanistan

158.702

0

158.702

Ukrayna

1.056.474

0

1.056.474

 

 

 

 

AB TOPLAMI

15.776.127

720.441

16.496.568

(*) Kuru madde bazında Kaynak: Agri C5 

NOT: HFCS : (High fructose corn syrup)
İZOGLİKOZ :Avrupa`da fruktoz içeriği %10`dan yüksek olan glikoz-fruktoz ve fruktoz-glikoz şurupları AB mevzuatı gereğince izoglikoz olarak adlandırılır.

 

Bazı Ülkelerde Pancar Alım Fiyatları (2015/2016)
(1 EURO= 3.20 TL.den hesaplanmıştır.)

ÜLKELER

(*)EURO/TON

TL/TON

Çin

21,53

68,90

Belarus

22,73

72,74

Fas

23,15

74,08

Ukrayna

26,76

85,63

Bulgaristan

27,69

88,61

Romanya

27,69

88,61

Suriye

34,28

109,70

Çek Cum.

28,55

91,36

Polonya

28,67

91,74

ABD

36,39

116,45

Fransa

38,00

121,60

Danimarka

37,30

119,36

Avusturya

44,70

143,04

İsveç

37,01

118,43

Belçika

36,30

116,16

Almanya

40,30

128,96

İngiltere

37,00

118,40

Slovakya

37,00

118,40

İtalya

48,52

155,26

Finlandiya

41,44

132,61

Hollanda

67,26

215,23

Macaristan

36,11

115,55

İspanya

41,00

131,20

Yunanistan

36,00

115,20

Romanya

37,00

118,40

İsviçre

43,41

138,91

TÜRKİYE**

59,38

190,00

CIBE STATISTIC 2015/2016  (*) Çifçi eline geçen fiyatlar   (**) Açıklanan Avans Alım Fiyatları 

Şeker pancarı üretiminde 1998 yılından sonra kota sistemi uygulanmaya başlanmıştır. Şeker pancarı ve şeker politikası 2001 yılında yürürlüğe giren 4634 sayılı Şeker Kanunu ile düzenlenmiştir. Üretimde kota uygulaması bu kanunla da sürdürülmekte ve üretim yazılı sözleşme hükümlerine göre yapılmaktadır. 

Şeker Kanunu`nun 3. maddesine göre; "Şeker üretimi ve arzında istikrarı sağlamak amacıyla pazarlanacak şeker miktarı, sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere şeker türlerine göre, gerektiğinde dönemsel olarak kotalar ile belirlenir. Nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının %10`unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, Kurumun görüşünü alarak %50`sine kadar artırmaya, %50`sine kadar eksiltmeye yetkilidir".

Mevcut Kanun kapsamında faaliyet gösteren tüm şeker şirketleri, Şeker Kurulunca kendilerine tahsis edilen kotalar paralelinde üretim programı yapmaktadırlar.  Son 13 yıllık dönemde Bakanlar Kurulu NBŞ kotasını %25-50 oranında artırmıştır. 

SORUNLAR VE ÖNERİLER

-Avrupa Birliği şeker politikasının ülkemiz şeker sanayini yok etme olanağı verilmemelidir.
-Ülkemizin şeker politikası kendine yeterli ve dünya piyasalarında önemli bir üretici olma amacı taşımalıdır.
-Türkiye`de NBŞ kotalarının artırılması durdurulmalı ve AB kota seviyelerine uygun olarak yeniden düzenlenmelidir.
-Şeker üretim maliyetlerini düşürmek için şeker pancarı tarımı desteklenmelidir.
-Kamuya ait şeker fabrikalarının yeniden yapılandırılmaları konusunda gerekli yenileme ve modernizasyon çalışmaları yapılarak rekabet gücü arttırılmalıdır.

Kamuya ait şeker fabrikalarının özelleştirilmesinden vazgeçilmeli; pancarın yetiştirilmesinden şeker üretim ve pazarlanmasına değin tüm süreçte  üreticilerin söz ve karar sahibi olacakları örgütlenmeler egemen olmalıdır.          

Okunma Sayısı: 2840
Fotoğraf Galerisi