"DÜNYA GIDA GÜNÜ" - 16.10.2004

GENEL MERKEZ
17.10.2004 (Son Güncelleme: 08.07.2008 16:42:13)

“DÜNYA GIDA GÜNÜ” NEDENİYLE
YAPILAN BASIN AÇIKLAMASI

(16 EKİM 2004)

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GIDA VE TARIM ÖRGÜTÜ (FAO) TARAFINDAN İLK KEZ 16 EKİM 1945 TARİHİNDE KUTLANMAYA BAŞLANAN DÜNYA GIDA GÜNÜ; GÜNÜMÜZDE 150’DEN FAZLA ÜLKE TARAFINDAN KUTLANMAKTADIR.

DÜNYA GIDA GÜNÜNÜN AMACI; İNSANLIĞIN DÜNYADA YAŞANAN AÇLIĞA DUYARLILIĞINI VE İLGİSİNİ UYANDIRMAK, TARIM VE GIDA ÜRETİMİNİN ARTIRILMASINA DİKKAT ÇEKMEKTİR.

FAO, BU YILKİ DÜNYA GIDA GÜNÜ’NÜN ANA TEMASINI “GIDA GÜVENLİĞİ İÇİN BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK” OLARAK BELİRLEMİŞ OLUP, İNSANLARIN AKTİF VE SAĞLIKLI BİR YAŞAM SÜRDÜREBİLMELERİ İÇİN YETERLİ MİKTARDA KALİTELİ GIDAYA SÜRDÜRÜLEBİLİR BİÇİMDE ULAŞABİLMELERİNİ SAĞLAMADA BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN ROLÜNE VURGU YAPMAYI AMAÇLAMAKTADIR.

GÜNÜMÜZDE 6 MİLYARI AŞAN DÜNYA NÜFUSUNUN ÜÇTE BİRİ AÇLIK VE YOKSULLUKLA BOĞUŞMAKTA, YAKLAŞIK %15’İ AÇLIK ÇEKMEKTEDİR. ÖTE YANDAN GİZLİ AÇLIK BİRÇOK ÜLKEDE ÖNEMLİ TEHLİKE OLUŞTURMAKTADIR. ÖRNEĞİN 1.5 MİLYAR İNSAN DEMİR, 200 MİLYON İNSAN A VİTAMİNİ NOKSANLIĞINDAN ETKİLENMEKTEDİR. FAO’NUN DEYİŞİYLE; BİR “İNSANLIK UTANCI” OLAN AÇLIK; GÜNÜMÜZ DÜNYASININ EN TEMEL VE ÖNCELİKLİ SORUNUDUR. ANCAK, BUGÜN DÜNYADA YAŞANAN AÇLIĞIN VE YETERSİZ BESLENMENİN NEDENİ BİR ÜRETİM YETMEZLİĞİ DEĞİL, ÜRETİMİN VE PAYLAŞIMIN ADALETLİ BİR ŞEKİLDE SAĞLANMAMASIDIR. DÜNYA NÜFUSUNUN YARISI, GÜNDE 2 DOLARDAN DAHA AZ BİR GELİRLE YAŞAMAKTA; HATTA İNSANLIĞIN BEŞTE BİRİ 1 DOLARDAN DAHA AZ BİR GELİRLE YETİNMEKTEDİR. AZGELİŞMİŞ 132 ÜLKEDEN %80’İ NET GIDA İTHALATÇISI KONUMUNDADIR. BİR BAŞKA ÇARPICI GERÇEK İSE ABD VE AB’DE BİR YILDA YALNIZCA PARFÜM İÇİN HARCANAN PARA İLE, TÜM DÜNYA NÜFUSUNUN GIDA SORUNUNUN ÇÖZÜMLENEBİLECEĞİDİR.

GÜNÜMÜZDE TARIM ALANINDA GDO’LU (GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR) GIDALAR İNSANLIĞA HER GEÇEN GÜN DAHA FAZLA DAYATILMAKTADIR. BU UYGULAMANIN HER ŞEYDEN ÖNCE GENETİK ÇEŞİTLİLİĞİN KAYBINA YOL AÇARKEN, EKOSİSTEMDEKİ TÜR DAĞILIMINI VE DENGELERİ BOZACAĞI BİR GERÇEKTİR. TARIMSAL ÜRÜNLERDEKİ GENETİK ÇEŞİTLİLİĞİN YAKLAŞIK DÖRTTE ÜÇÜNÜN SON YÜZYIL İÇERİSİNDE YİTİRİLDİĞİ; 6.300 HAYVAN IRKINDAN 1.350’SİNİN YA YOK OLDUĞU YADA YOK OLMA TEHDİDİ ALTINDA OLDUĞU DÜŞÜNÜLÜRSE, TEHLİKENİN BÜYÜKLÜĞÜ DAHA İYİ ANLAŞILIR.

GDO’LU ÜRÜNLER; İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDE PEK ÇOK OLUMSUZ ETKİSİ SÖZ KONUSU. ANTİBİYOTİKLERE KARŞIN DAYANIKLILIK OLUŞMASI, İNSAN VE HAYVANDA TOKSİK VE ALERJİK ETKİ YARATMASI, BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNDE BOZUKLUĞA VE VİRAL ENFEKSİYONLARA NEDEN OLMASI GİBİ KANITLANMIŞ OLUMSUZ ETKİLERİNİN YANI SIRA, HENÜZ KANITLANMAMIŞ BİRÇOK OLUMSUZLUĞU BARINDIRABİLECEĞİMİZİ KOLAYCA TAHMİN EDEBİLİRİZ.

ÖZELLİKLE PATENT HAKLARININ DA BU KONUDA DA KENDİNE YER BULMASI TOPLUM, ÇEVRE VE İNSAN SAĞLIĞI GİBİ KAYGILARI GÖZ ARDI EDEREK; YALNIZCA KâRA YÖNELİK ÇALIŞMALARI ÖN PLANA ÇIKARMAKTADIR.

TÜRKİYE ‘DE TARIM VE GIDA SORUNLARI

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI (DPT)’NIN BELİRLEMELERİNE GÖRE TÜRKİYE’DE NÜFUSUN %15’İ GÜNLÜK 1 DOLARIN %38’İ İSE 1.5 DOLARIN ALTINDA KALAN GELİR DÜZEYİ İLE YOKSULLUK İÇİNDEDİR. NÜFUSUN %20’Sİ YETERLİ GIDAYA ULAŞMAMAKTA, % 8.5 ‘İ AÇLIK SINIRINDA YAŞAMAKTADIR.

ÖNEMLİ SAYILABİLECEK BİR TARIM POTANSİYELİNİN VARLIĞINA RAĞMEN, TÜRKİYE SON ÇEYREK YÜZYILLIK DÖNEMDE UYGULANAN NEOLİBERAL POLİTİKALAR SONUCUNDA TARIMDA İTHALATÇI BİR KONUMUNA DÜŞÜNÜLMÜŞTÜR. OYSA TARIM ÜRÜNLERİ İNSAN VE HAYVAN GIDASININ TEMELİNİ OLUŞTURDUĞU İÇİN STRATEJİK ÖNEM TAŞIMAKTA VE BU NEDENLE DE ULUSAL BAĞIMSIZLIĞI BELİRLEYEN SEKTÖRÜN BAŞINDA GELMEKTEDİR.

TARIMSAL ÜRETİMDEKİ ARTIŞ HIZI SON 30-40 YILDIR NÜFUS ARTIŞ HIZININ GERİSİNDE KALMAKTA, DOLAYISIYLA GIDA AÇIĞI GİDEREK BÜYÜMEKTEDİR. SON ÇEYREK YÜZYILDA TARIMDA ORTALAMA YILLIK BÜYÜME HIZININ %1.3, YILLIK NÜFUS ARTIŞ HIZININ İSE %2’NİN ÜSTÜNDE OLDUĞU GÖRÜLMEKTEDİR.

HUBUBAT VE BAKLAGİLDE ÜRETİM 10 YIL ÖNCESİNE GÖRE DAHA DÜŞÜKTÜR. ÜRETİMİ ARTAN TARIM ÜRÜNLERİNDE İSE, ARTIŞ ORANI NÜFUSUN GEREKSİNİMİNİ KARŞILAMAKTAN UZAK KALMAKTADIR.

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME YÖNÜNDEN, ÖZELLİKLE HAYVANSAL GIDALAR AÇISINDAN HİÇBİR DÖNEMDE KENDİNE YETERLİ BİR ÜLKE OLAMAYAN TÜRKİYE’DE HAYVANSAL PROTEİN KAYNAKLARININ KİŞİ BAŞINA ÜRETİMİNDE DE GERİYE GİDİŞ YAŞANMAKTA; TOPLUMUN PROTEİN TÜKETİMİ DÜŞERKEN, HUBUBAT ÜRÜNLERİYLE (DOLAYISIYLA SAĞLIKSIZ VE DENGESİZ) BESLENME AĞIRLIK KAZANMAKTADIR. KİŞİ BAŞINA DÜŞEN GÜNLÜK 95 GRAM PROTEİN MİKTARININ YAKLAŞIK %75’İ BİTKİSEL ÜRÜNLERDEN SAĞLANMAKTADIR. ÜLKEMİZDE YILLIK 20 KG DÜZEYİNDE OLAN KİŞİ BAŞINA ET TÜKETİMİ, ABD’DE 120, AVUSTRALYA’DA 110, DANİMARKA’DA 115, FRANSA’DA 100, İSPANYA’DA 120 KG DOLAYINDADIR. YANİ SÖZ KONUSU BU ÜLKELERDE ET TÜKETİMİ TÜRKİYE’DEN YAKLAŞIK 5-6 KAT DAHA FAZLADIR. SAĞLIKLI BİR GELİŞİM İÇİN GEREKLİ OLAN KİŞİ BAŞINA SÜT ÜRÜNLERİ TÜKETİMİ YILLIK 100 KG OLMASI GEREKİRKEN, ÜLKEMİZDE ANCAK 20 KG DOLAYINDADIR.

ÜLKEMİZ DE TRANSGENİK ÜRÜNLER TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYADIR. YASAK OLMASINA RAĞMEN, TÜRKİYE’YE BAŞTA MISIR, SOYA VE PAMUK OLMAK ÜZERE ABD VE ARJANTİN’DE ÜRETİLEN TRANSGENİK ÜRÜNLER GİRMEKTE; BUNLAR BEBEK MAMASI DAHİL ÜLKEMİZDE MARKETLERDE SATILAN BİRÇOK İŞLENMİŞ ÜRÜNÜN HAMMADDESİNİN OLUŞTURMAKTADIR.

2003 YILINDA TÜRKİYE’YE %81’İ ABD VE ARJANTİN’DEN OLMAK ÜZERE 1.8 MİLYON TON MISIR; YİNE %88’İ BU ÜLKELERDEN OLMAK ÜZERE 800 BİN TON SOYA GİRMİŞTİR. ABD ‘DEN, BORSA FİYATI İLE İTHAL EDİLEN MISIR YA DA SOYANIN, GDO’LU OLMAMA İHTİMALİ YOK DENECEK KADAR AZDIR.

SONUÇ OLARAK, DAHA FAZLA VE SAĞLIKLI GIDA ÜRETİLMESİ VE GIDA STOKUNUN ARTIRILMASI İÇİN, ALINMASI GEREKLİ OLAN TEDBİRLERİN YANI SIRA, AÇLIĞIN NEDENLERİ HIZLI VE KALICI BİR ŞEKİLDE GİDERİLMELİDİR. YOKSULLUK YENİLMEDEN AÇLIĞI YENMENİN İMKANI YOKTUR.

ÜLKEMİZDE GIDA SEKTÖRÜ ADINA SON GÜNLERDE EN ÖNEMLİ GELİŞME 5179 SAYILI GIDALARIN ÜRETİMİ, TÜKETİMİ VE DENETLENMESİNE DAİR KANUNUN YAYIMLANMASIDIR. BU KANUN ÖZEL SEKTÖR VE KAMU İDARESİNİ BİRÇOK YÜKÜMLÜLÜK ALTINA SOKMUŞTUR. GIDA GÜVENLİĞİNİN ÖNEMİ HER GEÇEN GÜN YAŞANAN OLAYLARLA GÖZLER ÖNÜNE SERİLMEKTEDİR. TOPLUM SAĞLIĞINI OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMEMEK İÇİN, KANUN’DA ÖNGÖRÜLEN YÖNETMELİKLERİN KATILIMCI BİR ANLAYIŞLA OLUŞTURULARAK BİR AN ÖNCE YAYIMLANMASI VE UYGULAMAYA GEÇİRİLMESİ BÜYÜK ÖNEM TAŞIMAKTADIR.GIDA DENETİMİNİN TEK ELDEN YÜRÜTÜLMESİ BİR ZORUNLULUKTUR. GIDA KANUNUNDA DA TEK ELDE TOPLANMAYA ÇALIŞILAN YETKİLERİN KAMU YÖNETİMİ TEMEL KANUNU İLE YENİDEN DAĞITILARAK, KARMAŞIK HALE GETİRİLMEMESİ VE YENİ BİR KAOS ORTAMI YARATILMAMASI GEREKMEKTEDİR.YETKİLERİ ELİNDE TOPLAYAN TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI’NIN, YENİDEN YAPILANMASINI TAMAMLAYARAK; ACİLEN SORUMLULUĞUNU YERİNE GETİRMEK İÇİN İLGİLİ MESLEK DİSİPLİNLERİNDEN YETERLİ SAYIDA ELEMEN İSTİHDAM ETMESİ ÖN KOŞULDUR. İNSAN SAĞLIĞI İLE DOĞRUDAN İLGİLİ KONULARDA TASARRUF TEDBİRLERİNİN İŞLETİLMESİ GEREKÇESİYLE KISINTIYA GİDİLMESİNDE KAMUSAL YARAR BULUNMAMAKTADIR.

GEREK TÜKETİCİNİN GÜVENLİ VE GEREĞİ GİBİ BESLENMESİNİ SAĞLANMASI, GEREKSE GELİŞMİŞ ÜLKELERE YÖNELİK GIDA DIŞSATIM PAZARIMIZIN BÜYÜTÜLMESİ AMACIYLA KRİTİK KONTROL NOKTALARI TEHLİKE ANALİZİ (HACCP), GIDA İŞLETMELERİ İYİ ÜRETİM UYGULAMALARI (GMP), İYİ HİJYEN UYGULAMALARI (GHP) ESASLARININ UYGULANMASI BİR GEREKLİLİK HALİNE GELMİŞTİR. ÇİFTLİKTEN SOFRAYA GÜVENLİ GIDA ÜRETİMİ ESASINA DAYALI OLARAK, RİSK ANALİZİ VE İZLENEBİLİRLİK GİBİ YENİ YASADA DA YERİNİ ALAN ANLAYIŞ BİR AN ÖNCE HAYATA AKTARILMALIDIR. ÖZELLİKLE İZLENEBİLİRLİK SİSTEMİ OLARAK ÇİFTLİKTEN SON ÜRÜNE KADAR OLAN SÜREÇTE KONTROL VE DENETİM BÜYÜK ÖNEM TAŞIMAKTADIR. HAMMADDE ÜRETİM YÖNTEMLERİNİN SEKTÖRDE ÜRETİM YAPAN TESİSLERİN TEKNİK VE HİJYENİK KOŞULLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ VE ÇEVREYE SAYGILI ÜRETİM KOŞULLARININ OLUŞTURULMASI, GIDA ÜRETİMİ KADAR GIDA SANAYİİNE VERİLEN HİZMETLERİN DE ARTTIRILMASI VE İYİLEŞTİRİLMESİNİ BERABERİNDE GETİRECEKTİR. BU KURALLARA UYULMADIĞI TAKDİRDE GIDA MADDELERİ DIŞSATIM PAZARIMIZ HER GEÇEN GÜN KÜÇÜLME VE GİDEREK YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA GELECEKTİR.ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEM, BU DÖNÜŞÜM SÜRECİNİN MALİ BOYUTLARININ DA SORGULANMASI GEREKEN BİR DÖNEM OLACAKTIR. HAYVAN VE BİTKİ SAĞLIĞI KONUSUNDA GÖSTERİLECEK İLERLEMELER BU ÜRÜNLERİ DOĞRUDAN HAMMADDE OLARAK KULLANAN GIDA SANAYİİNE DE OLUMLU YANSIYACAKTIR.

ÜLKEMİZİN ARTAN NÜFUS VE GIDA SANAYİİNDE İLERİYE DÖNÜK GELİŞİMİ AÇISINDAN TARIMSAL ÜRETİM POTANSİYELİNİN ÜRETİMİN ÇEŞİTLİLİĞİNİN VE EKOLOJİK ÜRETİM OLANAKLARININ ARTIRILMASI YÖNÜNDE ÇABA SARF EDİLMESİ KAÇINILMAZDIR. BU KAPSAMDA İYİ TARIM UYGULAMALARI ÇERÇEVESİNDE GÜVENLİ HAMMADDE KAYNAKLI GÜVENİLİR GIDA ÜRETİMİ İÇİN ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE DAHA YOĞUN VE BİLİMSEL AĞIRLIKLI ÇALIŞMALAR GEREKMEKTEDİR. BU SORUMLULUĞU KAMU SEKTÖRÜ, ÜNİVERSİTELER, ARAŞTIRMA KURULUŞLARI, ÖZEL SEKTÖR, MESLEK ODALARI VE DEMOKRATİK KİTLE ÖRGÜTLERİ ORTAKLAŞA TAŞIMALI VE SÜRDÜRMELİDİRLER. AKSİ TAKDİRDE ZAMAN İÇERİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIMSAL ÜRETİM RİSK ALTINA GİRMİŞ, GIDA GÜVENLİĞİ TARTIŞILIR HALE GELMİŞ, DIŞALIMA BAĞIMLI VE GIDA DIŞSATIMINDA SORUNLAR YAŞAYAN BİR ÜLKE HALİNE DÖNÜŞMEMİZ KAÇINILMAZ OLACAKTIR.

TÜM BU GERÇEKLERİN IŞIĞI ALTINDA GIDA GÜVENLİĞİ KONUSUNDA DÜNYA ÖLÇEĞİNDE YAŞANAN GELİŞMELERE PARALEL OLARAK, DENETİMİN TEK ELDE TOPLANACAĞI BİR SİSTEMİN ÜLKEMİZDE DE KURGULANMASI VE BİR AN ÖNCE HAYATA GEÇİRİLMESİ GEREKMEKTEDİR. TARIMSAL ÜRETİMİMİZİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİ TEMİN, BU POTANSİYELE BAĞLI OLARAK GIDA SANAYİİNİN GELİŞMESİNİ SAĞLAMAK, HALKIN YETERLİ VE NİTELİKLİ GIDAYA ERİŞMESİNİ SAĞLAMAK VE SAĞLIKLI NESİLLER OLUŞTURMAK İÇİN İLGİLİ TARAFLARIN BU SÜRECE KATILIMI SAĞLANMALIDIR. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI’NCA GIDA ALANINDA OLUŞTURULMAYA ÇALIŞILAN DENETİM SİSTEMLERİNİN DEĞİNİLEN HASSASİYETLER DİKKATE ALINARAK OLUŞTURULMASI ÜLKEMİZ YARARINA OLACAKTIR.

DÜNYA GIDA GÜNÜNÜ KUTLUYORUZ.

İLHAN DEMİRÖZ  TMMOB ZİRAAT MÜH. ODASI BURSA ŞUBE BAŞKANI

VAHAP SINMAZ TMMOB KİMYA MÜH. ODASI BURSA ŞUBE BAŞKANI

HANİFE URAL TMMOB GIDA MÜH. ODASI BURSA İL TEMSİLCİSİ

Okunma Sayısı: 2938