Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Samsun Şube Başkanı Havva Yurduseven Bayzat, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) 2026 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin yaptığı açıklamada, belirlenen rakamların üretim maliyetlerini karşılamadığını ve çiftçiyi üretimden uzaklaştıracağını söyledi. Bayzat, açıklanan fiyatların sürdürülebilir tarım politikalarıyla bağdaşmadığını vurguladı.

TARLADAKİ YANGIN MASA BAŞI HESAPLARINA SIĞMIYOR

Bayzat, TMO tarafından Haziran 2026’da açıklanan hububat alım fiyatlarının tarım sektörünün uzun süredir içinde bulunduğu yapısal krizi çözmek yerine derinleştirdiğini belirterek, “2026 buğday fiyatları çiftçinin tasfiye edilme fermanıdır” dedi.

Açıklanan rakamların tarlanın, mazotun, gübrenin ve emeğin gerçek maliyetleriyle örtüşmediğini ifade eden Bayzat, ortaya çıkan tablonun sürdürülebilir bir tarım politikasıyla uzaktan yakından ilgisinin bulunmadığını kaydetti.

YÜZDE 22'LİK ARTIŞ ENFLASYONUN ÇOK GERİSİNDE KALDI

Açıklanan karara göre 2026 yılı için ekmeklik ve makarnalık buğday alım fiyatının ton başına 16 bin 500 TL, kilogram başına ise 16,50 TL olarak belirlendiğini hatırlatan Bayzat, geçen yıl 13 bin 500 TL olan fiyatın yalnızca yüzde 22,22 artırıldığını söyledi.

Yıllık enflasyonun ve tarımsal girdi maliyetlerindeki artışın bu oranın çok üzerinde gerçekleştiğine dikkat çeken Bayzat, “Buğday fiyatını yüzde 22 ile sınırlamak çiftçinin alım gücünü doğrudan gasp etmektir. Çiftçinin traktörüne koyduğu mazot, tarlasına attığı gübre ve kullandığı ilaç son bir yılda fahiş oranlarda zamlanırken, ürettiği temel gıdaya bu artışın reva görülmesi ekonomik bir akıl tutulmasıdır” ifadelerini kullandı.

DESTEKLİ FİYAT SÖYLEMİ GERÇEĞİ YANSITMIYOR

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın temel destek, planlı üretim ve sertifikalı tohum desteği gibi kalemlerle üreticinin ton başına 3 bin 14 TL destek alacağını ve toplam gelirinin 19 bin 514 TL’ye ulaşacağını savunduğunu belirten Bayzat, bu yaklaşımın sahadaki gerçeklerle örtüşmediğini söyledi.

Ziraat odalarının saha çalışmalarına göre bir kilogram buğdayın ortalama üretim maliyetinin 16 ila 18 TL bandına ulaştığını belirten Bayzat, “TMO’nun açıkladığı 16,50 TL’lik fiyat çiftçinin maliyetini bile karşılamamakta, üreticiye zarar yazdırmaktadır” dedi.

Destek ödemelerinin hasat döneminde çiftçinin eline geçmediğine dikkat çeken Bayzat, “3 bin 14 TL’lik destek ödemeleri hasat anında değil, aylar sonra sonbaharda veya kış aylarında yapılacaktır. Paranın değerinin her gün eridiği bir ortamda vadeli destek vaadiyle çiftçinin bugünkü yarası sarılamaz” diye konuştu.

45 GÜNLÜK VADE ÇİFTÇİYİ TÜCCARA MECBUR BIRAKIYOR

Bayzat, ürün bedellerinin teslimattan sonra 45 gün içinde ödeneceği yönündeki uygulamanın da üretici açısından büyük sorun yarattığını belirtti.

Hasat döneminin çiftçinin banka kredileri, gübre ve mazot borçlarının vadesinin geldiği dönem olduğuna işaret eden Bayzat, şunları söyledi:

“Parasını almak için 45 gün bekleyecek lüksü olmayan, kapısına alacaklı dayanmış bir üretici, TMO kuyruklarında ve vadelerinde erimek yerine ürününü serbest piyasadaki tüccara 14 bin ila 15 bin TL gibi çok daha düşük fiyatlarla peşin paraya satmak zorunda bırakılmaktadır. Bu durum TMO’nun piyasayı düzenleme ve çiftçiyi koruma misyonunu tamamen işlevsiz hale getirmektedir.”

SANAYİCİYE TEŞVİK, ÇİFTÇİYE CEZA

TMO’nun 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren buğdayı sanayiciye ton başına 18 bin 500 TL’den satacağını duyurduğunu belirten Bayzat, devletin çiftçiden 16 bin 500 TL’ye aldığı ürünü birkaç ay sonra 2 bin TL farkla piyasaya sunacağını söyledi.

Bu uygulamanın üreticiden esirgenen katma değerin sanayiye ve aradaki mekanizmalara aktarılması anlamına geldiğini ifade eden Bayzat, “Oysa çiftçiye verilmeyen 2 bin TL, üretimi sürdürmek için gereken can suyudur” dedi.

“ÇİFTÇİMİZİN YANINDA OLMAYA DEVAM EDECEĞİZ”

Açıklamasının sonunda üreticilerin yaşadığı sorunların çözülmesi gerektiğini vurgulayan Bayzat, “Ziraat Mühendisleri Odası olarak her zaman çiftçimizin yanında olmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Mehmet Rebii ÖZDEMİR