MÜHENDİSLİK EĞİTİMİNİN NİTELİĞİNDEN VE MESLEKİ YETERLİLİKLERDEN VAZGEÇİLEMEZ!

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar, yükseköğretim programlarının kontenjanlarına ilişkin yaptığı açıklamada, öğrencilerin tercih etmediği programların sistem dışına çıkarıldığını, istihdam sağlamayan programların kontenjanlarının düşürüldüğünü belirtmiştir. Mimarlık, inşaat ve maden mühendisliği bölümlerini de kontenjanları daraltılan alanlar arasında sayan YÖK Başkanı, diş hekimliği ve eczacılık öğrencilerine bazı mühendislik programlarında herhangi bir şart aranmaksızın otomatik çift anadal hakkı tanınmasına yönelik bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını açıklamıştır. Söz konusu düzenlemenin 2027-2028 eğitim öğretim yılına yetiştirilmesinin hedeflendiği ifade edilmiştir.

YÖK Başkanının açıklamaları, mühendislik eğitiminin bilimsel niteliği, akademik yeterlilikler ve meslek alanlarımızın geleceği açısından ciddi kaygılar yaratmaktadır. Üniversite eğitiminin üç yıla indirilmesine yönelik girişimlerin ardından gündeme getirilen bu düzenleme, yükseköğretimin temel sorunlarının çözümü yerine eğitimin niteliğini ikinci plana atan uygulamalarda ısrar edildiğini göstermektedir.

Mühendislik eğitimi, yalnızca belirli derslerin tamamlanmasıyla edinilen bir diploma süreci değildir. Güçlü bir matematik ve temel bilim altyapısı üzerine kurulan, birbirini tamamlayan kuramsal ve uygulamalı dersleri, laboratuvar, proje, tasarım, saha çalışmaları ve staj süreçlerini içeren bütünlüklü bir eğitimdir. Bu eğitimin amacı, teknik bilgiye sahip mühendisler yetiştirmekle birlikte ; bilimsel düşünme, analiz yapma, sorun tanımlama ve çözüm geliştirme yetkinliklerini kazandırmaktır.

Mühendislik eğitiminin gerektirdiği akademik altyapı, derslerin birbirleriyle ilişkisi ve mesleki yeterlilik koşulları gözetilmeden, başka bölümlerde öğrenim gören öğrencilere mühendislik programlarında koşulsuz çift anadal hakkı tanınması kabul edilemez. Üniversiteye giriş sınavındaki başarı sıralaması, farklı bir mühendislik disiplininin gerektirdiği bilimsel ve teknik yeterliliklerin kendiliğinden kazanıldığı anlamına gelmemektedir. Her mühendislik alanının kendine özgü bilgi birikimi, eğitim programı ve uygulama gereklilikleri bulunmaktadır.

Disiplinler arası eğitim ve bilimsel işbirliği, çağdaş üniversite eğitiminin önemli unsurlarıdır. Ancak farklı alanlarda eğitim alma olanaklarının geliştirilmesi, akademik ölçütlerin ortadan kaldırılması anlamına gelemez. Çift anadal programları, ilgili disiplinlerin bilimsel gereklilikleri, öğrencilerin akademik yeterlilikleri, üniversitelerin eğitim olanakları ve mesleki standartlar temelinde değerlendirilmelidir. Bu koşulların gözetilmediği bir uygulama, mühendislik eğitiminde var olan nitelik sorunlarını daha da derinleştirecektir.

Üstelik söz konusu düzenleme, yükseköğretimde uzun yıllardır sürdürülen plansızlığın yarattığı sorunları da göz ardı etmektedir. Yıllardır herhangi bir bütünlüklü üretim, kalkınma ve istihdam planlamasına dayanmadan açılan üniversiteler ve artırılan kontenjanlar sonucunda mühendislik, mimarlık ve şehir plancılığı eğitiminde ciddi nitelik sorunları ortaya çıkmış; mezunların işsizlik ve güvencesiz çalışma sorunları giderek ağırlaşmıştır. Bugün kimi mühendislik bölümlerinin kontenjanlarının azaltılması gündeme getirilirken, diğer yandan farklı bölümlerdeki öğrencilere koşulsuz biçimde mühendislikte ikinci anadal hakkı tanınmasının hangi bilimsel ve toplumsal gereksinime dayandığı açıklanmamaktadır.

Mühendislik eğitimi ve mühendislik hizmetleri, doğrudan toplumun yaşamını, sağlığını ve güvenliğini ilgilendirmektedir. Sanayi üretiminden enerji sistemlerine, altyapı hizmetlerinden yapı güvenliğine, doğal varlıkların korunmasından teknolojik gelişmeye kadar geniş bir alanda kamusal sorumluluk taşıyan mühendislik mesleğinde bilimsel bilgi ve mesleki yeterlilikler vazgeçilmezdir. Bu nedenle mühendislik eğitimine ilişkin düzenlemeler yalnızca yükseköğretim sistemi içerisindeki öğrenci hareketliliği ya da diploma sayısı üzerinden ele alınamaz.

TMMOB olarak yıllardır vurguladığımız üzere, ülkemizin ihtiyacı daha fazla diploma dağıtılmasını sağlayacak uygulamalar değil; bilimsel, nitelikli, kamusal bir yükseköğretim sistemi ile ülkenin üretim, sanayileşme ve kalkınma gereksinimlerini esas alan planlı eğitim ve istihdam politikalarıdır.

Yükseköğretime ilişkin kararlar, ilgili üniversitelerin, akademisyenlerin, öğrencilerin ve meslek örgütlerinin katılımıyla; bilimsel veriler, akademik yeterlilikler ve kamu yararı doğrultusunda alınmalıdır. Meslek alanlarımızı doğrudan ilgilendiren düzenlemelerin, ilgili meslek örgütlerinin görüşleri alınmaksızın hazırlanması anlayışından vazgeçilmelidir.

YÖK'ü mühendislik eğitiminin bilimsel niteliğini ve mesleki yeterlilikleri tartışmalı hale getirecek bu düzenlemeden vazgeçmeye; üniversitelerin ve meslek alanlarımızın gerçek sorunlarına yönelik bilimsel, demokratik ve kamucu politikalar geliştirmeye çağırıyoruz.

Ali Ekber Çakar
TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı